Pod koniec XIX wieku miasto Kraków zaczęło się szybko rozwijać w wielu dziedzinach. Działalność uniwersytetów, szerokie możliwości dla naukowców i atrakcyjność ekonomiczna miasta sprawiły, że w tamtym czasie zostało tu dokonanych wiele wybitnych rzeczy, w tym w dziedzinie medycyny, informuje strona ikrakow.net.
W tym samym czasie w Krakowie pracował wybitny naukowiec i lekarz, chirurg Jan Mikulicz-Radecki, człowiek który nazywany jest jednym z twórców nowoczesnej polskiej chirurgii.
Z poniższego artykułu można dowiedzieć się, z czego słynął chirurg, o jego życiu i wybitnych osiągnięciach.
Utalentowany od dzieciństwa
Przyszły chirurg i profesor Jan Mikulicz-Radecki urodził się w rodzinie o polsko-niemieckich korzeniach, która osiedliła się na terenie dzisiejszej Bukowiny (Ukraina). Miał szczęście być synem dość wpływowych ludzi, co otworzyło przed nim szerokie możliwości. Ojciec Jana był architektem rządowym i doradcą cesarskim, co pozwoliło mu zapewnić wszystkim swoim dzieciom odpowiednie wykształcenie i dobry status społeczny.
Według biografii przyszłego lekarza, Jan był bardzo utalentowanym chłopcem od samego dzieciństwa. Biegle posługiwał się pięcioma językami, lubił grać na pianinie i uczęszczał do kilku różnych szkół w różnych częściach Europy. To właśnie w młodym wieku zdecydował się zostać lekarzem, mimo że jego ojciec nalegał, aby skupił się na nauczaniu prawa.
W 1869 roku Jan rozpoczął studia medyczne w Wiedniu. To, że chłopiec działał wbrew woli ojca miało swoje konsekwencje: surowy i stanowczy ojciec w końcu ukarał syna, przestając dawać mu pieniądze. Bez pieniędzy nie można było dostać tego, czego chciał, więc Jan musiał zarabiać własne pieniądze. Będąc utalentowanym i wszechstronnym, zaczął udzielać lekcji niemieckiego i gry na pianinie. Los mu sprzyjał – po pewnym czasie Jan otrzymał stypendium od Fundacji Silbersteina, które pozwoliło mu opłacić drogie studia.
Jan Mikulicz-Radecki ciężko pracował i poświęcał cały swój wolny czas na opanowanie dyscyplin medycznych. Miał szczęście studiować z wieloma profesjonalistami w swojej dziedzinie – jego nauczycielami byli austriacki anatom Joseph Hyrtl, wybitny fizjolog Ernst Wilhelm von Brücke i lekarz Ferdinand von Gebra.
W 1875 roku Jan Mikulicz-Radecki pomyślnie zdał egzamin państwowy i uzyskał stopień doktora medycyny. Był to początek jego kariery lekarskiej.
Pierwsze lata praktyki medycznej
Po ukończeniu studiów Jan postanowił zdobyć nową specjalizację medyczną. Jeszcze na studiach zainteresował się chirurgią, więc pragnął zostać specjalistą w tej dziedzinie. Wtedy Mikulicz-Radecki dołączył do drugiej kliniki chirurgicznej słynnego austriackiego chirurga niemieckiego pochodzenia Theodora Billroth, który zasłynął z innowacyjnych badań w zakresie chirurgii krtani, przełyku i jamy brzusznej.
Choć plany Mikulicza-Radeckiego były dość ambitne, sam lekarz, Theodor Billroth, początkowo nie wierzył w jego możliwości. Faktem jest, że młody Jan był dość słaby i chorowity, a w tamtych czasach uważano, że lekarz, zwłaszcza chirurg, powinien być silny i wytrzymały. Jednak nawet to nie przeszkodziło mu w realizacji marzenia – po dwóch latach owocnego szkolenia u mistrza chirurgii został jego asystentem.
Praca z doktorem Billroth otworzyła przed młodym Janem wiele możliwości. Dwa lata później miał szczęście odbyć podróż naukową do różnych części Europy, gdzie odwiedził wiele najlepszych klinik, uczestniczył w kongresie Niemieckiego Towarzystwa Chirurgów w Berlinie i wiele więcej. Ta podróż naukowa przyniosła mu również wiele przydatnych kontaktów.
Następnie Jan ożenił się i stracił pracę w klinice. Wynikało to z obowiązujących wówczas przepisów, które zabraniały żonatym asystentom pracy w pełnym wymiarze godzin. Zamiast tego został kierownikiem przychodni chirurgicznej, choć badania naukowe były wówczas dla niego zamknięte. Jednak nawet w takich okolicznościach Mikulicz-Radecki zdołał dokonać swojego pierwszego odkrycia: z pomocą pewnego wiedeńskiego producenta urządzeń medycznych zaprojektował tzw. gastroskop Mikulicza, a w 1881 roku przeprowadził pierwszy na świecie zabieg endoskopowego zdiagnozowania raka dolnej części przełyku.
Praca w Krakowie
W 1882 roku Jan Mikulicz-Radecki przeprowadził się do Krakowa, gdzie został profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tu również nie obyło się bez trudności – rada naukowa uczelni nie przyjęła go od razu, uważając, że nie zna on dobrze języka polskiego, co uniemożliwiłoby mu prowadzenie wykładów. I tak było – przez jakiś czas profesor Mikulicz-Radecki musiał pisać teksty wykładów i dawać je koledze do korekty, a także wystosować publiczny apel. Przy tej okazji opowiadał wszystkim o swojej polskiej narodowości.
Ostatecznie udało mu się poprawić znajomość języka polskiego i z powodzeniem kontynuować działalność na uniwersytecie. Dzięki niemu klinika osiągnęła zupełnie nowy poziom – nie tylko zorganizował nauczanie chirurgii w Krakowie, ale także znacząco ją unowocześnił i promował badania naukowe. Bardzo szybko klinika uniwersytecka została uznana za jedną z najlepszych w całym cesarstwie. Lekarze z Austrii zaczęli tu przyjeżdżać, aby doskonalić swoje umiejętności chirurgiczne. A u samego Jana Mikulicza-Radeckiego pojawiły się własne uczniowie.
Dalsze podróże i życie doktora Mikulicza-Radeckiego
Choć w Krakowie udało mu się zrobić wiele pożytecznych rzeczy, Jan Mikulicz-Radecki nigdy nie spełnił swojego głównego marzenia, jakim było wybudowanie nowej kliniki. Kiedy więc otrzymał propozycję przeniesienia się do Królewca, zdecydował się ją przyjąć. Tam został kierownikiem placówki medycznej i nawiązał wiele nowych znajomości z wybitnymi lekarzami. Podczas pracy tutaj opisał objawy choroby, którą później nazwano zespołem Mikulicza. Jednak nie pozostał tu długo.
W 1890 roku przyjął propozycję kierowania nowo wybudowaną kliniką chirurgiczną we Wrocławiu. Była ona kilkakrotnie przebudowywana, a w 1897 roku została ostatecznie otwarta aseptyczna sala operacyjna – największa i najnowocześniejsza w ówczesnej Europie.
Dwa lata po otwarciu innowacyjnej sali operacyjnej Mikulicz zrealizował jedno ze swoich najskrytszych marzeń – otworzył własną prywatną klinikę, która spełniała wszystkie ówczesne standardy. Mają do niego zaufanie, więc przyjeżdżają do profesora Jana Mikulicza-Radeckiego z różnych części kraju i spoza niego.
Sława o wybitnym chirurgu rozeszła się po całym świecie. W 1903 roku jego zagraniczni koledzy naukowcy zaprosili Mikulicza-Radeckiego do Ameryki, gdzie przeprowadził pokazowe operacje i poprowadził wykłady. Otrzymał również tytuł doktora honoris causa w Filadelfii.
Niestety, życie Jana Mikulicza-Radeckiego zakończyło się nagle. W 1904 roku zdiagnozowano u niego nowotwór i poddano operacji, po której niestrudzony chirurg wrócił do pracy. Nie na długo jednak – w czerwcu 1905 roku wybitny lekarz zmarł.
Główne osiągnięcia Profesora Mikulicza-Radeckiego
W ciągu wielu lat owocnej pracy w różnych częściach świata profesor Jan Mikulicz-Radecki dokonał wielu odkryć naukowych. Opublikował ponad 230 prac badawczych i przeprowadził szereg innowacyjnych operacji. W szczególności przypisuje mu się pierwszą na świecie operację zszycia pękniętego wrzodu żołądka.
Był twórcą wielu narzędzi chirurgicznych – dzięki niemu wynaleziono skolioskop, kleszcze harpunnicze i kompresor Mikulicza.