{"id":30131,"date":"2026-10-13T17:36:17","date_gmt":"2026-10-13T15:36:17","guid":{"rendered":"https:\/\/ikrakow.net\/?p=30131"},"modified":"2026-10-13T18:14:39","modified_gmt":"2026-10-13T16:14:39","slug":"magia-starego-ekranu-historia-najstarszych-kin-krakowa-i-tradycje-filmowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30131-magia-starego-ekranu-historia-najstarszych-kin-krakowa-i-tradycje-filmowe","title":{"rendered":"Magia starego ekranu: historia najstarszych kin Krakowa i tradycje filmowe"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W listopadzie 1896 roku krakowianie ujrzeli niezwyk\u0142\u0105 nowo\u015b\u0107 \u2013 ruchome fotografie. W Teatrze Miejskim wy\u015bwietlono w\u00f3wczas kr\u00f3tkie filmy braci Lumi\u00e8re, kt\u00f3re wywo\u0142a\u0142y prawdziw\u0105 sensacj\u0119. W ci\u0105gu dw\u00f3ch miesi\u0119cy seanse obejrza\u0142o ponad 10 000 mieszka\u0144c\u00f3w. Tak w Krakowie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 historia kinematografu, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 o wiele trwalsza ni\u017c tylko przelotna moda na techniczne nowinki, pisze <a href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\" data-type=\"link\" data-id=\"ikrakow.net\">ikrakow.net<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od pierwszych niemych ta\u015bm po wielkie sale kinowe, kluby dyskusyjne i kameralne autorskie <a href=\"https:\/\/warsaw-trend.eu\/pl\/eternal-4996-najciekawsze-kina-w-warszawie-najlepsze-miejsca-do-ogladania-filmow\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/warsaw-trend.eu\/pl\/eternal-4996-najciekawsze-kina-w-warszawie-najlepsze-miejsca-do-ogladania-filmow\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kina<\/a> miasto wielokrotnie zmienia\u0142o kultur\u0119 ogl\u0105dania film\u00f3w. Kina Krakowa to opowie\u015b\u0107 nie tylko o ekranach i aparaturze, ale przede wszystkim o bezgranicznym oddaniu sztuce filmowej.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6acebbff3b1d8\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6acebbff3b1d8\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30131-magia-starego-ekranu-historia-najstarszych-kin-krakowa-i-tradycje-filmowe\/#Od_sal_hotelowych_do_pierwszych_stalych_kin_Krakowa\" >Od sal hotelowych do pierwszych sta\u0142ych kin Krakowa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30131-magia-starego-ekranu-historia-najstarszych-kin-krakowa-i-tradycje-filmowe\/#%E2%80%9EWanda%E2%80%9D_%E2%80%9EUciecha%E2%80%9D_i_%E2%80%9ESztuka%E2%80%9D_jak_kino_stalo_sie_ulubiona_rozrywka_mieszkancow\" >\u201eWanda\u201d, \u201eUciecha\u201d i \u201eSztuka\u201d: jak kino sta\u0142o si\u0119 ulubion\u0105 rozrywk\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30131-magia-starego-ekranu-historia-najstarszych-kin-krakowa-i-tradycje-filmowe\/#Od_kina_niemego_do_okupacji_hitlerowskiej_jak_historia_zmienila_oblicze_kin\" >Od kina niemego do okupacji hitlerowskiej: jak historia zmieni\u0142a oblicze kin<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30131-magia-starego-ekranu-historia-najstarszych-kin-krakowa-i-tradycje-filmowe\/#Tradycje_kina_%E2%80%9ESztuka%E2%80%9D_ktore_pozostaly_niezmienne\" >Tradycje kina \u201eSztuka\u201d, kt\u00f3re pozosta\u0142y niezmienne<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30131-magia-starego-ekranu-historia-najstarszych-kin-krakowa-i-tradycje-filmowe\/#O_tym_jak_%E2%80%9EMikro%E2%80%9D_przeksztalcilo_sie_w_klub_kina_autorskiego\" >O tym, jak \u201eMikro\u201d przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w klub kina autorskiego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30131-magia-starego-ekranu-historia-najstarszych-kin-krakowa-i-tradycje-filmowe\/#Wyjatkowosc_kina_%E2%80%9EKijow%E2%80%9D\" >Wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 kina \u201eKij\u00f3w\u201d&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30131-magia-starego-ekranu-historia-najstarszych-kin-krakowa-i-tradycje-filmowe\/#Kino_%E2%80%9EPod_Baranami%E2%80%9D_od_wielkiego_ekranu_do_kameralnego_arthouseu\" >Kino \u201ePod Baranami\u201d: od wielkiego ekranu do kameralnego arthouse\u2019u<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30131-magia-starego-ekranu-historia-najstarszych-kin-krakowa-i-tradycje-filmowe\/#Polskie_kina_po_1989_roku_nowe_reguly_gry\" >Polskie kina po 1989 roku: nowe regu\u0142y gry<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30131-magia-starego-ekranu-historia-najstarszych-kin-krakowa-i-tradycje-filmowe\/#Co_przetrwalo_z_dawnej_tradycji_filmowej\" >Co przetrwa\u0142o z dawnej tradycji filmowej?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30131-magia-starego-ekranu-historia-najstarszych-kin-krakowa-i-tradycje-filmowe\/#Krakowskie_kina_kultywowanie_tradycji_kina_autorskiego\" >Krakowskie kina: kultywowanie tradycji kina autorskiego&nbsp;<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Od_sal_hotelowych_do_pierwszych_stalych_kin_Krakowa\"><\/span>Od sal hotelowych do pierwszych sta\u0142ych kin Krakowa<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"383\" height=\"400\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-21.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30103\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-21.png 383w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-21-287x300.png 287w\" sizes=\"auto, (max-width: 383px) 100vw, 383px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Zdj\u0119cie: kino \u201eWanda\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W listopadzie 1897 roku pokazy filmowe najcz\u0119\u015bciej organizowano w Hotelu Kleina (znanym r\u00f3wnie\u017c jako \u201eMonopol\u201d) przy ulicy \u015bw. Gertrudy. Na og\u00f3\u0142 jednak seanse w\u0119drowa\u0142y po mie\u015bcie, a miejsca projekcji wybierali sami organizatorzy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1907 roku sytuacja uleg\u0142a zmianie: polski przedsi\u0119biorca J\u00f3zef Kleinberger otworzy\u0142 kino \u201eCyrk Edison\u201d w dawnym budynku cyrkowym na rogu ulic Wielopole i Dietla. Sta\u0142o si\u0119 ono pierwszym sta\u0142ym kinem w Krakowie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W \u015blad za nim w mie\u015bcie zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 kolejne sale:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201eOrion\u201d \u2013 rozpocz\u0119\u0142o dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1909 roku przy ulicy \u015bw. Tomasza;<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eKineton\u201d \u2013 otwarto w grudniu 1910 roku w Pa\u0142acu Spiskim przy Rynku G\u0142\u00f3wnym.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sta\u0142y adres pozwala\u0142 w\u0142a\u015bcicielom regularnie zaprasza\u0107 widz\u00f3w, od\u015bwie\u017ca\u0107 afisze i konkurowa\u0107 z innymi lokalami o uwag\u0119 publiczno\u015bci. Nast\u0119pny krok by\u0142 jeszcze bardziej donios\u0142y: w 1912 roku w Krakowie powsta\u0142y okaza\u0142e gmachy wybudowane specjalnie z my\u015bl\u0105 o seansach kinowych, a rywalizacja mi\u0119dzy nimi jeszcze bardziej przybra\u0142a na sile.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EWanda%E2%80%9D_%E2%80%9EUciecha%E2%80%9D_i_%E2%80%9ESztuka%E2%80%9D_jak_kino_stalo_sie_ulubiona_rozrywka_mieszkancow\"><\/span>\u201eWanda\u201d, \u201eUciecha\u201d i \u201eSztuka\u201d: jak kino sta\u0142o si\u0119 ulubion\u0105 rozrywk\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"384\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-22.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30106\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-22.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-22-300x178.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Zdj\u0119cie: reklama kina \u201eUciecha\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1912 roku w Krakowie otwarto od razu dwa wielkie kina \u2013 w odst\u0119pie zaledwie dw\u00f3ch tygodni. \u201eWanda\u201d przyj\u0119\u0142a pierwszych widz\u00f3w 16 listopada przy ulicy \u015bw. Gertrudy, a 7 grudnia przy ulicy Starowi\u015blnej zainaugurowa\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201eUciecha\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1913 roku przy placu Szczepa\u0144skim otwarto kino \u201eWis\u0142a\u201d. Z kolei kino \u201eSztuka\u201d powita\u0142o publiczno\u015b\u0107 w pa\u017adzierniku 1916 roku. Co ciekawe, w XXI wieku zosta\u0142o ono uznane za najstarsze kino w Krakowie, kt\u00f3re nigdy nie zmieni\u0142o swojego pierwotnego adresu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas epopeje historyczne. Film \u201eQuo vadis\u201d przyci\u0105gn\u0105\u0142 widz\u00f3w z r\u00f3\u017cnych zak\u0105tk\u00f3w Galicji: do Krakowa przyje\u017cd\u017cano ze specjaln\u0105 wizyt\u0105, by zobaczy\u0107 to widowisko na w\u0142asne oczy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Od_kina_niemego_do_okupacji_hitlerowskiej_jak_historia_zmienila_oblicze_kin\"><\/span>Od kina niemego do okupacji hitlerowskiej: jak historia zmieni\u0142a oblicze kin<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po raz pierwszy krakowska publiczno\u015b\u0107 us\u0142ysza\u0142a d\u017awi\u0119k p\u0142yn\u0105cy z kinowego ekranu w 1929 roku w kinie \u201eUciecha\u201d. Wcze\u015bniej obrazom towarzyszy\u0142a muzyka na \u017cywo, a dialogi podawano w formie plansz tekstowych. Teraz aktorzy przem\u00f3wili, co sprawi\u0142o, \u017ce seanse zacz\u0119to odbiera\u0107 zupe\u0142nie inaczej. Zainteresowanie filmem dynamicznie ros\u0142o \u2013 pod koniec lat 30. XX wieku w Krakowie dzia\u0142a\u0142o ju\u017c 15 kin wyposa\u017conych w aparatur\u0119 d\u017awi\u0119kow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wszystko uleg\u0142o drastycznej zmianie w 1939 roku. Podczas okupacji hitlerowskiej w Krakowie funkcjonowa\u0142o jedynie 8 z 15 kin. Co wi\u0119cej, mieszka\u0144cy zostali pozbawieni swobody wyboru miejsca. Lokale podzielili nowi okupacyjni zarz\u0105dcy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201eApollo\u201d, \u201eAtlantic\u201d, \u201eStella\u201d, \u201eSztuka\u201d, \u201eUciecha\u201d oraz \u201eWanda\u201d \u2013 dla Polak\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eScala\u201d \u2013 dla Niemc\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przed wej\u015bciami do sal przeznaczonych dla okupant\u00f3w widnia\u0142y tablice \u201eNur f\u00fcr Deutsche\u201d (Tylko dla Niemc\u00f3w). W ten spos\u00f3b kina, w kt\u00f3rych krakowianie przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej tak ch\u0119tnie sp\u0119dzali wolny czas, sta\u0142y si\u0119 kolejn\u0105 przestrzeni\u0105 segregacji i ucisku.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tradycje_kina_%E2%80%9ESztuka%E2%80%9D_ktore_pozostaly_niezmienne\"><\/span>Tradycje kina \u201eSztuka\u201d, kt\u00f3re pozosta\u0142y niezmienne<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"579\" height=\"451\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-23.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30109\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-23.png 579w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-23-300x234.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 579px) 100vw, 579px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Zdj\u0119cie: kino \u201eSztuka\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po 1945 roku wszystkie kina w Krakowie zosta\u0142y upa\u0144stwowione. Mimo nowej rzeczywisto\u015bci politycznej niekt\u00f3re z nich zdo\u0142a\u0142y zachowa\u0107 swoje cenne tradycje. W murach kina \u201eSztuka\u201d nadal pr\u0119\u017cnie dzia\u0142a\u0142 chocia\u017cby znany dyskusyjny klub filmowy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przed w\u0142a\u015bciwym seansem widzowie mieli okazj\u0119 wys\u0142ucha\u0107:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>interesuj\u0105cych prelekcji;<\/li>\n\n\n\n<li>muzyki na \u017cywo.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Publiczno\u015b\u0107 jeszcze przed projekcj\u0105 pierwszych kadr\u00f3w wczuwa\u0142a si\u0119 w atmosfer\u0119 dzie\u0142a dzi\u0119ki d\u017awi\u0119kom oraz trafnym komentarzom filmoznawc\u00f3w. Formu\u0142a ta przetrwa\u0142a a\u017c do lat 80. XX wieku, gdy og\u00f3lna frekwencja w kinach zacz\u0119\u0142a wyra\u017anie spada\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"O_tym_jak_%E2%80%9EMikro%E2%80%9D_przeksztalcilo_sie_w_klub_kina_autorskiego\"><\/span>O tym, jak \u201eMikro\u201d przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w klub kina autorskiego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"568\" height=\"408\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-24.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30112\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-24.png 568w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-24-300x215.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 568px) 100vw, 568px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Zdj\u0119cie: kino \u201eMikro\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1959 roku przy \u00f3wczesnej ulicy Dzier\u017cy\u0144skiego (dzisiejszej ulicy Lea) otwarto kino dla funkcjonariuszy milicji. Otrzyma\u0142o ono nazw\u0119 \u201eMikro\u201d. O miejscu tym z sentymentem pisa\u0142 w autobiografii Roman Pola\u0144ski, kt\u00f3ry jako nastolatek regularnie bywa\u0142 na tamtejszych seansach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W kwietniu 1984 roku w obiekcie rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 klub sztuki filmowej \u201eMikro i Mikroffala\u201d. Prowadzi\u0142 go Krzysztof Gierat, a w 1992 roku kierownictwo przej\u0119\u0142a Iwona Nowak.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prezentowano tam i dyskutowano nad dzie\u0142ami takich tw\u00f3rc\u00f3w jak:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Andrzej Wajda;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Kazimierz Kutz;<\/li>\n\n\n\n<li>Jerzy Hoffman.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W sk\u0142ad rady programowej weszli m.in. wybitna filmoznawczyni Alicja Helman, kompozytor Zbigniew Preisner oraz re\u017cyser teatralny Henryk Jacek Schoen. Spotkania te stwarza\u0142y krakowianom niepowtarzaln\u0105 okazj\u0119 do zapoznania si\u0119 z ambitnym kinem, kt\u00f3re rzadko trafia\u0142o do szerokiej dystrybucji, lecz nios\u0142o ogromn\u0105 warto\u015b\u0107 artystyczn\u0105. Tradycja ta przygotowa\u0142a grunt pod rozw\u00f3j kameralnych kin studyjnych w powojennym Krakowie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wyjatkowosc_kina_%E2%80%9EKijow%E2%80%9D\"><\/span>Wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 kina \u201eKij\u00f3w\u201d&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"626\" height=\"393\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-25.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30115\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-25.png 626w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-25-300x188.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 626px) 100vw, 626px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Zdj\u0119cie: kino \u201eKij\u00f3w\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W listopadzie 1967 roku zainaugurowano dzia\u0142alno\u015b\u0107 krakowskiego kina \u201eKij\u00f3w\u201d. Uwa\u017cano je w\u00f3wczas za jeden z najnowocze\u015bniejszych obiekt\u00f3w kinowych w Polsce, wzniesiony wed\u0142ug wizjonerskiego projektu architekta Witolda C\u0119ckiewicza. Niezwyk\u0142ym akcentem wystroju wn\u0119trza sta\u0142a si\u0119 wielka mozaika o powierzchni 325 metr\u00f3w kwadratowych, powsta\u0142a w Kamionce ko\u0142o Brzeska.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wy\u015bwietlanie wielkich epickich superprodukcji w formacie panoramicznym umo\u017cliwia\u0142y:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>widownia mieszcz\u0105ca 960 os\u00f3b;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>ogromny, zakrzywiony ekran.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwszym filmem zaprezentowanym na tym imponuj\u0105cym ekranie by\u0142a g\u0142o\u015bna ekranizacja w re\u017cyserii Siergieja Bondarczuka \u201eWojna i pok\u00f3j\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kino_%E2%80%9EPod_Baranami%E2%80%9D_od_wielkiego_ekranu_do_kameralnego_arthouseu\"><\/span>Kino \u201ePod Baranami\u201d: od wielkiego ekranu do kameralnego arthouse\u2019u<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"373\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-26.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30118\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-26.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-26-300x173.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Zdj\u0119cie: kino \u201ePod Baranami\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W kinie \u201ePod Baranami\u201d, kt\u00f3re rozpocz\u0119\u0142o dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1969 roku w zabytkowym pa\u0142acu Potockich (Pa\u0142ac Pod Baranami) przy Rynku G\u0142\u00f3wnym, ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 odmienny profil artystyczny. Pokazywano tam przede wszystkim ambitne kino autorskie oraz klasyk\u0119 \u015bwiatow\u0105, a w grudniu cyklicznie organizowano Festiwal Filmu Niemego.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W trakcie tych seans\u00f3w widzowie powracali do tw\u00f3rczo\u015bci sprzed ery kina d\u017awi\u0119kowego, kiedy to fabu\u0142\u0119 budowano za pomoc\u0105 ekspresyjnego obrazu, gestu i akompaniamentu muzycznego. Festiwal zdoby\u0142 wielkie uznanie daleko poza granicami Krakowa \u2013 do stolicy Ma\u0142opolski zje\u017cd\u017cali mi\u0142o\u015bnicy sztuki filmowej z ca\u0142ego kraju.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Polskie_kina_po_1989_roku_nowe_reguly_gry\"><\/span>Polskie kina po 1989 roku: nowe regu\u0142y gry<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po zmianie ustroju politycznego polskie kina stan\u0119\u0142y przed konieczno\u015bci\u0105 odnalezienia si\u0119 w nowej rzeczywisto\u015bci rynkowej. Nowi w\u0142a\u015bciciele musieli na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 zadba\u0107 o bud\u017cet, rentowno\u015b\u0107 i atrakcyjno\u015b\u0107 repertuaru. Na dodatek na pocz\u0105tku lat 90. pot\u0119\u017cnym rywalem tradycyjnych sal sta\u0142y si\u0119 magnetowidy oraz rozwijaj\u0105ca si\u0119 sie\u0107 wypo\u017cyczalni kaset VHS.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie wszystkie tradycyjne kina przetrwa\u0142y t\u0119 transformacj\u0119. Najbardziej zdeterminowane walczy\u0142y o widz\u00f3w poprzez:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>seanse klasyki oraz kina studyjnego;<\/li>\n\n\n\n<li>organizacj\u0119 pokaz\u00f3w specjalnych i przegl\u0105d\u00f3w tematycznych.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awiadoma polityka repertuarowa sta\u0142a si\u0119 jedynym sposobem na utrzymanie wiernej widowni. Jednak nawet renomowana marka nie zawsze wystarcza\u0142a w obliczu rosn\u0105cych koszt\u00f3w utrzymania, remont\u00f3w i czynsz\u00f3w. Dla najstarszych krakowskich sal okaza\u0142o si\u0119 to dramatyczn\u0105 pr\u00f3b\u0105 przetrwania.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Co_przetrwalo_z_dawnej_tradycji_filmowej\"><\/span>Co przetrwa\u0142o z dawnej tradycji filmowej?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"632\" height=\"383\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-27.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30121\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-27.png 632w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-27-300x182.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 632px) 100vw, 632px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1995 roku krakowski dzia\u0142acz kultury filmowej Andrzej Kucharczyk utworzy\u0142 Centrum Filmowe ARS w pomieszczeniach dawnego kina \u201eSztuka\u201d. Akronim \u201eARS\u201d wzi\u0105\u0142 si\u0119 od pierwszych liter nazw trzech sal:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Aneks;<\/li>\n\n\n\n<li>Reduta;<\/li>\n\n\n\n<li>Sztuka.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ci\u0105gu lat swojej dzia\u0142alno\u015bci centrum przyj\u0119\u0142o ponad 4,5 miliona widz\u00f3w, jednak nawet tak ogromna popularno\u015b\u0107 nie uchroni\u0142a go przed problemami lokalowymi. W styczniu 2019 roku ARS musia\u0142 zako\u0144czy\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w tej lokalizacji z powodu drastycznego wzrostu stawek czynszu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Inny rozdzia\u0142 wi\u0105\u017ce si\u0119 z kinem \u201eUciecha\u201d. W 2009 roku Andrzej Kucharczyk i Izabela Kosowska podj\u0119li pr\u00f3b\u0119 reaktywacji zabytkowego miejsca, profiluj\u0105c je ku klasyce filmowej oraz spektaklom teatralnym.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Krakowskie_kina_kultywowanie_tradycji_kina_autorskiego\"><\/span>Krakowskie kina: kultywowanie tradycji kina autorskiego&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"570\" height=\"352\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-28.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30124\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-28.png 570w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-28-300x185.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 570px) 100vw, 570px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wart\u0105 uwagi histori\u0119 ma tak\u017ce kino \u201eAgrafka\u201d, uruchomione w 2009 roku z inicjatywy Fundacji Wspierania Kultury Filmowej \u201eCyrk Edison\u201d. Na jego siedzib\u0119 wybrano przestrze\u0144, w kt\u00f3rej niegdy\u015b dzia\u0142a\u0142o kino \u201eZuch\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">We wsp\u00f3\u0142czesnym Krakowie tradycj\u0119 t\u0119 kontynuuje 7 kin studyjnych i lokalnych:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201eAgrafka\u201d;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eKika\u201d;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eKij\u00f3w\u201d;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eMikro\u201d;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eParadox\u201d;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>\u201ePod Baranami\u201d;<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eSfinks\u201d.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 2019 roku w\u0142adze Krakowa przyj\u0119\u0142y specjalny program wsparcia dla kin studyjnych i lokalnych. Ta miejska decyzja by\u0142a odpowiedzi\u0105 na piln\u0105 potrzeb\u0119 ochrony kameralnych sal, kt\u00f3re samodzielnie z trudem znosi\u0142y presj\u0119 komercyjnego rynku.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od pierwszego pokazu w 1896 roku do dzisiejszych nastrojowych sal studyjnych Krak\u00f3w przeby\u0142 drog\u0119, jak\u0105 poszczyci\u0107 si\u0119 mo\u017ce niewiele europejskich miast. Tutaj kino nigdy nie sprowadza\u0142o si\u0119 jedynie do technologii. By\u0142o powodem do g\u0142\u0119bokiego dialogu, sposobem na prze\u017cywanie historii i budowanie wsp\u00f3lnoty. W\u0142a\u015bnie dlatego magia starego ekranu w Krakowie nie ga\u015bnie i trwa nieprzerwanie w XXI wieku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W listopadzie 1896 roku krakowianie ujrzeli niezwyk\u0142\u0105 nowo\u015b\u0107 \u2013 ruchome fotografie. W Teatrze Miejskim wy\u015bwietlono w\u00f3wczas kr\u00f3tkie filmy braci Lumi\u00e8re, kt\u00f3re wywo\u0142a\u0142y prawdziw\u0105 sensacj\u0119. W ci\u0105gu dw\u00f3ch miesi\u0119cy seanse obejrza\u0142o ponad 10 000 mieszka\u0144c\u00f3w. Tak w Krakowie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 historia kinematografu, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 o wiele trwalsza ni\u017c tylko przelotna moda na techniczne nowinki, pisze [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":504,"featured_media":30101,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4822],"tags":[8249,8241,8252,8240,8253,8245,8251,8246,8250,8247,8243,8242,8244,8248],"moimportance":[32,35],"motype":[4828],"moformat":[83],"class_list":["post-30131","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-cultural","tag-festiwal-filmu-niemego","tag-historia-kina-w-krakowie","tag-historia-polskiego-kina","tag-kina-w-krakowie","tag-kino-agrafka","tag-kino-kijow","tag-kino-mikro","tag-kino-pod-baranami","tag-kino-studyjne","tag-kino-sztuka","tag-kino-uciecha","tag-kino-wanda","tag-najstarsze-kina","tag-seanse-filmowe-w-krakowie","moimportance-golovna-novyna","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-longread-short"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30131","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/504"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30131"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30131\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30135,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30131\/revisions\/30135"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30101"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30131"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30131"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30131"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=30131"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=30131"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=30131"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}