{"id":30096,"date":"2026-10-13T17:11:08","date_gmt":"2026-10-13T15:11:08","guid":{"rendered":"https:\/\/ikrakow.net\/?p=30096"},"modified":"2026-10-13T17:18:18","modified_gmt":"2026-10-13T15:18:18","slug":"awangarda-krakowska-jak-artysci-grupy-krakowskiej-zmienili-polska-sztuke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30096-awangarda-krakowska-jak-artysci-grupy-krakowskiej-zmienili-polska-sztuke","title":{"rendered":"Awangarda Krakowska: jak arty\u015bci \u201eGrupy Krakowskiej\u201d zmienili polsk\u0105 sztuk\u0119"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kiedy w latach 30. XX wieku w Krakowie m\u0142odzi <a href=\"https:\/\/warsawski.eu\/pl\/eternal-7100-aleksandra-waliszewska-jak-najbardziej-tajemnicza-polska-artystka-osiagnela-swiatowy-sukces\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/warsawski.eu\/pl\/eternal-7100-aleksandra-waliszewska-jak-najbardziej-tajemnicza-polska-artystka-osiagnela-swiatowy-sukces\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">arty\u015bci<\/a> z prowincji po raz pierwszy spotkali si\u0119 w Akademii Sztuk Pi\u0119knych, nie planowali sta\u0107 si\u0119 legend\u0105. Ci tw\u00f3rcy po prostu nie chcieli malowa\u0107 tak, jak uczyli profesorowie. Przeszli do historii sztuki miasta jako \u201eGrupa Krakowska\u201d. A styl \u017cycia m\u0142odych malarzy udowodni\u0142, \u017ce malarstwo mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 z teatrem i protestem przeciwko uciskowi politycznemu, pisze <a href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\" data-type=\"link\" data-id=\"ikrakow.net\">ikrakow.net<\/a>.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6acebbff7bb90\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6acebbff7bb90\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30096-awangarda-krakowska-jak-artysci-grupy-krakowskiej-zmienili-polska-sztuke\/#Bunt_w_Akademii_jak_w_Krakowie_lamano_reguly_sztuki\" >Bunt w Akademii: jak w Krakowie \u0142amano regu\u0142y sztuki<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30096-awangarda-krakowska-jak-artysci-grupy-krakowskiej-zmienili-polska-sztuke\/#%E2%80%9EGrupa_Krakowska%E2%80%9D_walka_o_nowa_sztuke\" >\u201eGrupa Krakowska\u201d: walka o now\u0105 sztuk\u0119<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30096-awangarda-krakowska-jak-artysci-grupy-krakowskiej-zmienili-polska-sztuke\/#Malarstwo_przeciwko_regulom_charakter_Awangardy_Krakowskiej\" >Malarstwo przeciwko regu\u0142om: charakter Awangardy Krakowskiej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30096-awangarda-krakowska-jak-artysci-grupy-krakowskiej-zmienili-polska-sztuke\/#Awangarda_Krakowska_nowe_tematy_w_sztuce_polskiej\" >Awangarda Krakowska: nowe tematy w sztuce polskiej&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30096-awangarda-krakowska-jak-artysci-grupy-krakowskiej-zmienili-polska-sztuke\/#Szopka_polityczna_przeciwko_nazizmowi\" >Szopka polityczna przeciwko nazizmowi&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30096-awangarda-krakowska-jak-artysci-grupy-krakowskiej-zmienili-polska-sztuke\/#Kiedy_awangarda_sie_nie_poddala_od_wystawy_w_1948_roku_do_%E2%80%9ECricot_2%E2%80%9D\" >Kiedy awangarda si\u0119 nie podda\u0142a: od wystawy w 1948 roku do \u201eCricot 2\u201d&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30096-awangarda-krakowska-jak-artysci-grupy-krakowskiej-zmienili-polska-sztuke\/#Krzysztofory_jak_krakowscy_artysci_zmienili_myslenie_o_sztuce\" >Krzysztofory: jak krakowscy arty\u015bci zmienili my\u015blenie o sztuce<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30096-awangarda-krakowska-jak-artysci-grupy-krakowskiej-zmienili-polska-sztuke\/#%E2%80%9EUmarla_klasa%E2%80%9D_jak_pamiec_przeksztalcono_w_sztuke\" >\u201eUmar\u0142a klasa\u201d: jak pami\u0119\u0107 przekszta\u0142cono w sztuk\u0119<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30096-awangarda-krakowska-jak-artysci-grupy-krakowskiej-zmienili-polska-sztuke\/#%E2%80%9EGrupa_Krakowska%E2%80%9D_nowe_formy_i_poszukiwania\" >\u201eGrupa Krakowska\u201d: nowe formy i poszukiwania&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30096-awangarda-krakowska-jak-artysci-grupy-krakowskiej-zmienili-polska-sztuke\/#Czym_%E2%80%9EGrupa_Krakowska%E2%80%9D_zmienila_reguly_polskiej_sztuki\" >Czym \u201eGrupa Krakowska\u201d zmieni\u0142a regu\u0142y polskiej sztuki?<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bunt_w_Akademii_jak_w_Krakowie_lamano_reguly_sztuki\"><\/span>Bunt w Akademii: jak w Krakowie \u0142amano regu\u0142y sztuki<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"461\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30062\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-12.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-12-300x214.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0142odzi malarze przyjechali do miasta kr\u00f3l\u00f3w uczy\u0107 si\u0119 malarstwa, lecz szybko zrozumieli, \u017ce akademickie zasady s\u0105 dla nich zbyt ciasne. W latach 1929\u20131931 studenci Akademii Sztuk Pi\u0119knych jako pierwsi zacz\u0119li poszukiwa\u0107 w\u0142asnego stylu w malarstwie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ich nazwiska sta\u0142y si\u0119 legend\u0105 Krakowa:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Leopold Lewicki;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Henryk Wici\u0144ski;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Maria Jarema;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Jonasz Stern;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Adam Marczy\u0144ski;<\/li>\n\n\n\n<li>Stanis\u0142aw Osostowicz;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Franciszek Ja\u017awiecki.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Orientowali si\u0119 na Picassa, L\u00e9gera, Grosza i Chagalla. W murach Akademii takie odej\u015bcie od utartych regu\u0142 wywo\u0142a\u0142o konflikt, kt\u00f3ry w 1931 roku przerodzi\u0142 si\u0119 w otwarcie jawne starcie. Rektor uczelni Fryderyk Pautsch wezwa\u0142 policj\u0119, dosz\u0142o do rewizji i aresztowa\u0144. Prace m\u0142odych tw\u00f3rc\u00f3w usuni\u0119to z wystawy, a Leopolda Lewickiego, Stanis\u0142awa Osostowicza i Franciszka Ja\u017awieckiego wydalono z Akademii.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EGrupa_Krakowska%E2%80%9D_walka_o_nowa_sztuke\"><\/span>\u201eGrupa Krakowska\u201d: walka o now\u0105 sztuk\u0119<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"504\" height=\"463\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-13.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30065\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-13.png 504w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-13-300x276.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 504px) 100vw, 504px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Foto: Henryk Wici\u0144ski<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednak nawet tak surowa decyzja nie zmusi\u0142a m\u0142odych buntownik\u00f3w do rezygnacji ze swoich przekona\u0144. W listopadzie 1932 roku arty\u015bci zaprezentowali swoje obrazy w Domu Plastyk\u00f3w. Z kolei w pa\u017adzierniku 1933 roku pokazali prace we Lwowie dzi\u0119ki wsparciu malarza i teoretyka sztuki Leona Chwistka, wyst\u0119puj\u0105c pod nazw\u0105 \u201eGrupa Krakowska\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do ugrupowania do\u0142\u0105czyli w\u00f3wczas:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Aleksander Sasza Blonder;<\/li>\n\n\n\n<li>Berta Gr\u00fcnberg;<\/li>\n\n\n\n<li>Boles\u0142aw Stawi\u0144ski;<\/li>\n\n\n\n<li>Eugeniusz Waniek.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wielu cz\u0142onk\u00f3w grupy pochodzi\u0142o z Podola i Wo\u0142ynia \u2013 ziem okre\u015blanych w\u00f3wczas Kresami. \u0141\u0105czy\u0142o ich nie tylko pragnienie odej\u015bcia od tradycyjnych zasad malarstwa. Na tle biedy i bezrobocia b\u0119d\u0105cych skutkiem \u015bwiatowego kryzysu gospodarczego arty\u015bci szukali sztuki, kt\u00f3ra nie ignorowa\u0142aby konflikt\u00f3w spo\u0142ecznych, lecz aktywnie w nie ingerowa\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Malarstwo_przeciwko_regulom_charakter_Awangardy_Krakowskiej\"><\/span>Malarstwo przeciwko regu\u0142om: charakter Awangardy Krakowskiej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"336\" height=\"402\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-14.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30068\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-14.png 336w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-14-251x300.png 251w\" sizes=\"auto, (max-width: 336px) 100vw, 336px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Foto: obraz \u201eRobotnicy\u201d Eugeniusza Wa\u0144ka<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0142onkowie \u201eGrupy Krakowskiej\u201d nie zgadzali si\u0119 z pogl\u0105dem, \u017ce obraz powinien spe\u0142nia\u0107 akademickie normy i przedstawia\u0107 \u015bwiat w tradycyjny spos\u00f3b. Maria Jarema stworzy\u0142a bliskie abstrakcji \u201eKompozycje z klatk\u0105\u201d, Leopold Lewicki w obrazie \u201eArsena\u0142\u201d poruszy\u0142 pal\u0105ce kwestie spo\u0142eczne, Sasza Blonder uwieczni\u0142 podw\u00f3rka Czortkowa, a Stanis\u0142aw Osostowicz \u2013 ulice Krzemie\u0144ca.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zapisali si\u0119 w historii sztuki Krakowa tym, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>eksperymentowali z ekspresjonizmem, kubizmem i surrealizmem;<\/li>\n\n\n\n<li>prze\u0142amywali tradycyjne formy;<\/li>\n\n\n\n<li>poszukiwali nowatorskich sposob\u00f3w wyra\u017cania ludzkich emocji.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Henryk Wici\u0144ski w rze\u017abie \u201eZwi\u0105zane akty\u201d odszed\u0142 od klasycznego ukazywania ludzkiego cia\u0142a, oddaj\u0105c je za pomoc\u0105 form abstrakcyjnych. Artyst\u00f3w fascynowa\u0142a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 dzieci i samouk\u00f3w: pod wp\u0142ywem Leona Chwistka badali rysunki niestosuj\u0105ce si\u0119 do akademickich kanon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Awangarda_Krakowska_nowe_tematy_w_sztuce_polskiej\"><\/span>Awangarda Krakowska: nowe tematy w sztuce polskiej&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zmiany dotyczy\u0142y nie tylko formy. Na obrazach \u201eGrupy Krakowskiej\u201d pojawiali si\u0119 robotnicy, \u017cebracy, miejskie zau\u0142ki i ulice prowincjonalnych miasteczek. Poprzez te motywy arty\u015bci ukazywali codzienne \u017cycie bez upi\u0119ksze\u0144 i idealizacji.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arty\u015bci utrzymywali kontakty tak\u017ce z innymi przedstawicielami awangardy, m.in. z W\u0142adys\u0142awem Strzemi\u0144skim i \u015brodowiskiem \u0142\u00f3dzkim. Ka\u017cdy tw\u00f3rca \u201eGrupy Krakowskiej\u201d mia\u0142 w\u0142asn\u0105 manier\u0119, lecz nikt nie chcia\u0142 tworzy\u0107 wed\u0142ug cudzych regu\u0142. Malowali to, co widzieli wok\u00f3\u0142 siebie, poszukuj\u0105c dla tego w\u0142asnych form i barw.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Szopka_polityczna_przeciwko_nazizmowi\"><\/span>Szopka polityczna przeciwko nazizmowi&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"415\" height=\"350\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-15.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30071\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-15.png 415w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-15-300x253.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 415px) 100vw, 415px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Foto: obraz \u201eScena uliczna w Krzemie\u0144cu\u201d Stanis\u0142awa Osostowicza<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Krakowie szopk\u0119 znano przede wszystkim jako tradycyjne przedstawienie z lalkami, w\u0105tkami biblijnymi i motywami lokalnymi. Arty\u015bci \u201eGrupy Krakowskiej\u201d r\u00f3wnie\u017c na tym polu zerwali z kanonem i zacz\u0119li wy\u015bmiewa\u0107 polskie w\u0142adze oraz \u00f3wczesn\u0105 polityk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Henryk Wici\u0144ski, Jonasz Stern i Maria Jarema:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wsp\u00f3\u0142pracowali z teatrem \u201eCricot\u201d J\u00f3zefa Jaremy;<\/li>\n\n\n\n<li>tworzyli oryginalne lalki i scenografi\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teksty do szopek pisa\u0142 dla nich polski pisarz Adam Polewka, a spektakle wystawiano w zwi\u0105zkach zawodowych, gdzie gromadzi\u0142y pe\u0142ne sale. Teatr otwiera\u0142 przed artystami mo\u017cliwo\u015bci, jakich nie dawa\u0142y obrazy. Widzowie natychmiast reagowali na poruszaj\u0105ce si\u0119 i wchodz\u0105ce z nimi w dialog postacie. Pozwala\u0142o to oceni\u0107 efekty swojej pracy bezpo\u015brednio w jej trakcie i na bie\u017c\u0105co wprowadza\u0107 zmiany.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kiedy_awangarda_sie_nie_poddala_od_wystawy_w_1948_roku_do_%E2%80%9ECricot_2%E2%80%9D\"><\/span>Kiedy awangarda si\u0119 nie podda\u0142a: od wystawy w 1948 roku do \u201eCricot 2\u201d&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"645\" height=\"461\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-16.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30077\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-16.png 645w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-16-300x214.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 645px) 100vw, 645px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Foto: re\u017cyser Tadeusz Kantor<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Druga wojna \u015bwiatowa poch\u0142on\u0119\u0142a wielu cz\u0142onk\u00f3w formacji. Stanis\u0142aw Osostowicz zgin\u0105\u0142 w 1939 roku, Sasza Blonder (Szwanenfeld) \u2013 w 1942, a Henryk Wici\u0144ski zmar\u0142 rok p\u00f3\u017aniej. Mimo to w 1948 roku m\u0142odzi arty\u015bci spotkali si\u0119 w krakowskim Pa\u0142acu Sztuki. Zaprezentowali prace, kt\u00f3re nie mie\u015bci\u0142y si\u0119 w jednym stylu, cho\u0107 wkr\u00f3tce w Polsce zacz\u0105\u0142 umacnia\u0107 si\u0119 socrealizm.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Znacz\u0105cym wsparciem dla m\u0142odych tw\u00f3rc\u00f3w okaza\u0142 si\u0119 teatr. Re\u017cyser Tadeusz Kantor ju\u017c w 1939 roku powo\u0142a\u0142 do \u017cycia Podziemny Teatr Niezale\u017cny, graj\u0105cy spektakle bez oficjalnej sceny. Po II wojnie \u015bwiatowej kontynuowa\u0142 poszukiwania tw\u00f3rcze. W 1955 roku wraz z Mari\u0105 Jarem\u0105 i Kazimierzem Mikulskim z kr\u0119gu Grupy Krakowskiej za\u0142o\u017cy\u0142 teatr \u201eCricot 2\u201d. W maju 1957 roku oficjalnie zarejestrowano drug\u0105 Grup\u0119 Krakowsk\u0105, kt\u00f3ra zrzesza\u0142a artyst\u00f3w pragn\u0105cych rozwija\u0107 awangard\u0119 w nowej rzeczywisto\u015bci.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Krzysztofory_jak_krakowscy_artysci_zmienili_myslenie_o_sztuce\"><\/span>Krzysztofory: jak krakowscy arty\u015bci zmienili my\u015blenie o sztuce<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"370\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-17.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30080\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-17.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-17-300x172.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Foto: Wystawa Marii Jaremy w galerii Krzysztofory<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W sierpniu 1957 roku arty\u015bci urz\u0105dzili przestrze\u0144 do pracy i ekspozycji w podziemiach Pa\u0142acu Krzysztofory przy Rynku G\u0142\u00f3wnym w Krakowie. Stare meble przynosili mieszka\u0144cy miasta. Mo\u017cna tam by\u0142o nie tylko obejrze\u0107 wystaw\u0119, ale tak\u017ce zosta\u0107 na dyskusj\u0119, koncert czy wyk\u0142ad.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Krzysztoforach arty\u015bci si\u0119gali po nietypowe materia\u0142y:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Tadeusz Kantor tworzy\u0142 ambala\u017ce \u2013 owija\u0142 przedmioty i fragmenty reprodukcji dzie\u0142 Jana Matejki w materia\u0142y pakowe;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Jonasz Stern wykorzystywa\u0142 ko\u015bci w asambla\u017cach;<\/li>\n\n\n\n<li>Alfred Lenica zdrapywa\u0142 \u017cyletkami wielowarstwowe powierzchnie p\u0142\u00f3cien.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Grupie Krakowskiej aktywnie dzia\u0142ali m.in. Kazimierz Mikulski, Jerzy Nowosielski, Erna Rosenstein, Jadwiga Maziarska, Janina Kraupe-\u015awiderska, Jan Tarasin i Jerzy Bere\u015b. Ka\u017cdy z nich wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 w\u0142asnym podej\u015bciem do tw\u00f3rczo\u015bci, lecz wsp\u00f3lnie poszerzali granice polskiej awangardy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EUmarla_klasa%E2%80%9D_jak_pamiec_przeksztalcono_w_sztuke\"><\/span>\u201eUmar\u0142a klasa\u201d: jak pami\u0119\u0107 przekszta\u0142cono w sztuk\u0119<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"409\" height=\"361\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-18.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30083\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-18.png 409w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-18-300x265.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 409px) 100vw, 409px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Foto: spektakl \u201eUmar\u0142a klasa\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W spektaklu \u201eUmar\u0142a klasa\u201d, kt\u00f3rego premiera odby\u0142a si\u0119 w 1975 roku, Tadeusz Kantor wprowadzi\u0142 na scen\u0119 ludzi wspominaj\u0105cych szkolne lata. Obok \u017cywych aktor\u00f3w pojawia\u0142y si\u0119 manekiny, przypominaj\u0105ce dzieci, kt\u00f3rymi niegdy\u015b byli. Nieruchome figury wywo\u0142ywa\u0142y upiorne wra\u017cenie, jakby przesz\u0142o\u015b\u0107 nie pozwala\u0142a cz\u0142owiekowi odej\u015b\u0107 nawet po dziesi\u0119cioleciach.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kantor nazwa\u0142 ten nurt \u201eTeatrem \u015amierci\u201d i porusza\u0142 w nim motywy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>starzenia si\u0119;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>straty;<\/li>\n\n\n\n<li>pami\u0119ci o wojnie i Zag\u0142adzie.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po premierze \u201eUmar\u0142ej klasy\u201d w 1975 roku o teatrze Kantora zrobi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bno daleko poza granicami Polski, a manekiny sta\u0142y si\u0119 znakiem rozpoznawczym jego przedstawie\u0144. Dzie\u0142a mistrza stanowi\u0142y kolejn\u0105 wyrazist\u0105 manifestacj\u0119 Awangardy Krakowskiej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EGrupa_Krakowska%E2%80%9D_nowe_formy_i_poszukiwania\"><\/span>\u201eGrupa Krakowska\u201d: nowe formy i poszukiwania&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"543\" height=\"466\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-19.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30086\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-19.png 543w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-19-300x257.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 543px) 100vw, 543px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Foto: pracownia Jonasza Sterna<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W latach 60. i 70. XX wieku arty\u015bci Awangardy Krakowskiej nie chcieli ju\u017c ogranicza\u0107 si\u0119 do farb i p\u0142\u00f3cien. Podczas akcji artystycznych kluczowe stawa\u0142o si\u0119 samo dzia\u0142anie, a nie materialny obiekt. Konceptuali\u015bci poszli jeszcze dalej \u2013 wychodzili od idei, cz\u0119sto nie d\u0105\u017c\u0105c wcale do stworzenia tradycyjnego obrazu czy rze\u017aby.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eksperymenty te zmienia\u0142y nie tylko wygl\u0105d samych dzie\u0142, ale r\u00f3wnie\u017c postaw\u0119 artysty. M\u00f3g\u0142 on zrezygnowa\u0107 z prezentowania sko\u0144czonego dzie\u0142a, skupiaj\u0105c si\u0119 na pracy z materi\u0105 lub proponuj\u0105c odbiorcy koncept wymagaj\u0105cy refleksji. Dlatego epoka Awangardy Krakowskiej wymyka si\u0119 ramom jednej szko\u0142y artystycznej: jej tw\u00f3rcy nieustannie testowali nowe \u015brodki wyrazu \u2013 od malarstwa i teatru po konceptualne idee artystyczne.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czym_%E2%80%9EGrupa_Krakowska%E2%80%9D_zmienila_reguly_polskiej_sztuki\"><\/span>Czym \u201eGrupa Krakowska\u201d zmieni\u0142a regu\u0142y polskiej sztuki?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"514\" height=\"471\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-20.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30089\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-20.png 514w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-20-300x275.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 514px) 100vw, 514px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Foto: obraz \u201eS\u0142uchaj\u0105c ciszy\u201d Kazimierza Mikulskiego<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po pierwszej formacji pozosta\u0142y obrazy, rze\u017aby i \u017cyciorysy przerwane przez wojn\u0119. Wiele prac bezpowrotnie zagin\u0119\u0142o, dlatego histori\u0119 tego pokolenia m\u0142odych awangardzist\u00f3w badacze odtwarzali na podstawie ocala\u0142ych dzie\u0142, dokument\u00f3w i wspomnie\u0144. A jednak <a href=\"https:\/\/lodzski.eu\/pl\/eternal-2379-urodzony-w-zdolbunowie-na-wolyniu-zaslynal-w-lodzi-historia-sukcesu-artysty-stanislawa-fijalkowskiego\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/lodzski.eu\/pl\/eternal-2379-urodzony-w-zdolbunowie-na-wolyniu-zaslynal-w-lodzi-historia-sukcesu-artysty-stanislawa-fijalkowskiego\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">arty\u015bci<\/a> ci zd\u0105\u017cyli trwale wp\u0142yn\u0105\u0107 na postrzeganie sztuki nowoczesnej w Polsce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powojenna Grupa Krakowska kontynuowa\u0142a t\u0119 tradycj\u0119. Jej cz\u0142onkowie nie wypracowali jednolitego stylu daj\u0105cego si\u0119 rozpozna\u0107 po gamie barwnej czy formach. Po\u0142\u0105czy\u0142o ich co\u015b innego:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>gotowo\u015b\u0107 do podejmowania ryzyka;\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>wykorzystywanie niekonwencjonalnych materia\u0142\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n<li>odmowa podporz\u0105dkowania si\u0119 tradycyjnym wymogom.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsza grupa zapocz\u0105tkowa\u0142a owe poszukiwania w Polsce mi\u0119dzywojennej, druga \u2013 podj\u0119\u0142a je po II wojnie \u015bwiatowej. Ta ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 sprawi\u0142a, \u017ce Awangarda Krakowska sta\u0142a si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych rozdzia\u0142\u00f3w w historii sztuki polskiej, stale badanym przez wsp\u00f3\u0142czesnych historyk\u00f3w sztuki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kiedy w latach 30. XX wieku w Krakowie m\u0142odzi arty\u015bci z prowincji po raz pierwszy spotkali si\u0119 w Akademii Sztuk Pi\u0119knych, nie planowali sta\u0107 si\u0119 legend\u0105. Ci tw\u00f3rcy po prostu nie chcieli malowa\u0107 tak, jak uczyli profesorowie. Przeszli do historii sztuki miasta jako \u201eGrupa Krakowska\u201d. A styl \u017cycia m\u0142odych malarzy udowodni\u0142, \u017ce malarstwo mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":503,"featured_media":30075,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4822],"tags":[8205,8201,8203,8117,8202,8207,8206,8204,8211,8209,8212,8208,8152,7833,8210],"moimportance":[32,35],"motype":[4828],"moformat":[83],"class_list":["post-30096","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-cultural","tag-akademia-sztuk-pieknych-w-krakowie","tag-awangarda","tag-awangarda-krakowska","tag-galeria-krzysztofory","tag-grupa-krakowska","tag-historia-sztuki","tag-jonasz-stern","tag-maria-jarema","tag-modernizm","tag-polscy-artysci","tag-sztuka-eksperymentalna","tag-sztuka-nowoczesna","tag-sztuka-polska","tag-tadeusz-kantor","tag-teatr-cricot","moimportance-golovna-novyna","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-longread-short"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/503"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30096"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30096\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30098,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30096\/revisions\/30098"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30096"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=30096"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=30096"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=30096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}