{"id":30055,"date":"2026-10-07T20:51:48","date_gmt":"2026-10-07T18:51:48","guid":{"rendered":"https:\/\/ikrakow.net\/?p=30055"},"modified":"2026-10-07T20:59:27","modified_gmt":"2026-10-07T18:59:27","slug":"od-kopernika-do-wspolczesnosci-jak-collegium-maius-stalo-sie-symbolem-intelektualnej-kultury-krakowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30055-od-kopernika-do-wspolczesnosci-jak-collegium-maius-stalo-sie-symbolem-intelektualnej-kultury-krakowa","title":{"rendered":"Od Kopernika do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci: jak Collegium Maius sta\u0142o si\u0119 symbolem intelektualnej kultury Krakowa"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kiedy w Krakowie m\u00f3wi si\u0119 o miejscu, w kt\u00f3rym studiowa\u0142 Miko\u0142aj Kopernik, nie chodzi jedynie o kart\u0119 z historii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. W murach najstarszego gmachu uczelni \u2013 Collegium Maius studenci s\u0142uchali wyk\u0142ad\u00f3w z matematyki i astronomii, profesorowie prowadzili dysputy, a biblioteka gromadzi\u0142a tysi\u0105ce ksi\u0105g. To w\u0142a\u015bnie t\u0119tni\u0105ce \u017cyciem \u015brodowisko akademickie stopniowo przekszta\u0142ci\u0142o ten obiekt w jedno z g\u0142\u00f3wnych centr\u00f3w nauki w Krakowie, pisze <a href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\" data-type=\"link\" data-id=\"ikrakow.net\">ikrakow.net<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wp\u0142yw Collegium Maius nie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 wraz ze \u015bredniowiecznymi wyk\u0142adami. Przyrz\u0105dy naukowe, ksi\u0119gi, dokumenty uniwersyteckie, portrety profesor\u00f3w oraz wielowiekowe tradycje przetrwa\u0142y stulecia, a sam budynek sta\u0142 si\u0119 miejscem, w kt\u00f3rym przesz\u0142o\u015b\u0107 <a href=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/uniwersytet-swps-lider-w-ksztalceniu-ktory-wplywa-na-zycie-spoleczenstwa-10790\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/uniwersytet-swps-lider-w-ksztalceniu-ktory-wplywa-na-zycie-spoleczenstwa-10790\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">uniwersytetu<\/a> wci\u0105\u017c wsp\u00f3\u0142tworzy kultur\u0119 miasta. Dlatego historia Collegium Maius jest fascynuj\u0105ca tak\u017ce z perspektywy tego, jak w Krakowie kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 kultura wiedzy.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6ac6c03eaa013\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6ac6c03eaa013\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30055-od-kopernika-do-wspolczesnosci-jak-collegium-maius-stalo-sie-symbolem-intelektualnej-kultury-krakowa\/#Collegium_Maius_historia_nauki_uniwersyteckiej\" >Collegium Maius: historia nauki uniwersyteckiej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30055-od-kopernika-do-wspolczesnosci-jak-collegium-maius-stalo-sie-symbolem-intelektualnej-kultury-krakowa\/#Cechy_architektoniczne_gmachu_Collegium_Maius\" >Cechy architektoniczne gmachu Collegium Maius&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30055-od-kopernika-do-wspolczesnosci-jak-collegium-maius-stalo-sie-symbolem-intelektualnej-kultury-krakowa\/#Kopernik_i_krakowska_astronomia\" >Kopernik i krakowska astronomia<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30055-od-kopernika-do-wspolczesnosci-jak-collegium-maius-stalo-sie-symbolem-intelektualnej-kultury-krakowa\/#Od_uniwersytetu_do_dziedzictwa_kulturowego\" >Od uniwersytetu do dziedzictwa kulturowego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30055-od-kopernika-do-wspolczesnosci-jak-collegium-maius-stalo-sie-symbolem-intelektualnej-kultury-krakowa\/#Jak_Collegium_Maius_stalo_sie_muzeum\" >Jak Collegium Maius sta\u0142o si\u0119 muzeum?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30055-od-kopernika-do-wspolczesnosci-jak-collegium-maius-stalo-sie-symbolem-intelektualnej-kultury-krakowa\/#Najcenniejsze_eksponaty_skarbca\" >Najcenniejsze eksponaty skarbca<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30055-od-kopernika-do-wspolczesnosci-jak-collegium-maius-stalo-sie-symbolem-intelektualnej-kultury-krakowa\/#Dlaczego_Collegium_Maius_pozostaje_symbolem_intelektualnej_kultury_Krakowa\" >Dlaczego Collegium Maius pozostaje symbolem intelektualnej kultury Krakowa?<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Collegium_Maius_historia_nauki_uniwersyteckiej\"><\/span>Collegium Maius: historia nauki uniwersyteckiej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"397\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-6.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30033\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-6.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-6-300x184.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akademi\u0119 Krakowsk\u0105 ufundowa\u0142 kr\u00f3l Kazimierz Wielki w maju 1364 roku, lecz po jego \u015bmierci w 1370 roku dzia\u0142alno\u015b\u0107 uczelni podupad\u0142a. Odnowienie uniwersytetu nast\u0105pi\u0142o z inicjatywy kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa II Jagie\u0142\u0142y w 1400 roku, kt\u00f3ry przeznaczy\u0142 na ten cel \u015brodki z testamentu kr\u00f3lowej Jadwigi Andegawe\u0144skiej i zakupi\u0142 naro\u017cn\u0105 kamienic\u0119 u zbiegu dzisiejszych ulic Jagiello\u0144skiej i \u015bw. Anny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Budynek ten sta\u0142 si\u0119 zal\u0105\u017ckiem Collegium Maius. W XV wieku uniwersytet sukcesywnie dokupowa\u0142 s\u0105siednie domy, \u0142\u0105cz\u0105c poszczeg\u00f3lne obiekty w jeden zesp\u00f3\u0142 architektoniczny. W ten spos\u00f3b ukszta\u0142towa\u0142o si\u0119 miejsce zapewniaj\u0105ce sta\u0142\u0105 baz\u0119 dla codziennej pracy profesor\u00f3w i \u017cak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Collegium Maius odbywa\u0142y si\u0119 nie tylko zaj\u0119cia dydaktyczne, lecz tak\u017ce:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>dysputy; <\/li>\n\n\n\n<li>wsp\u00f3lne posi\u0142ki i spotkania profesorskie. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po po\u017carach z lat 1462 i 1492 zesp\u00f3\u0142 nadal rozbudowywano, a w 1493 roku zawarto umow\u0119 z mistrzem Janem z Saksonii na wzniesienie arkadowych kru\u017cgank\u00f3w ze sklepieniami kryszta\u0142owymi. Do 1540 roku obiekt zyska\u0142 form\u0119 p\u00f3\u017anogotyckiego kompleksu na planie czworoboku z wewn\u0119trznym arkadowym dziedzi\u0144cem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cechy_architektoniczne_gmachu_Collegium_Maius\"><\/span>Cechy architektoniczne gmachu Collegium Maius<strong>&nbsp;<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"459\" height=\"417\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-7.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30036\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-7.png 459w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-7-300x273.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 459px) 100vw, 459px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym kolegium nauka nie ogranicza\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do sal wyk\u0142adowych. Na parterze usytuowano lektoria nazwane imionami antycznych m\u0119drc\u00f3w: Sokratesa, Galena, Ptolemeusza, Pitagorasa i Platona. Obok wydzielono pomieszczenia dla profesor\u00f3w, archiwum oraz skarbiec.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142a biblioteka. Wzniesiono j\u0105 w 1519 roku, poniewa\u017c w XVI wieku zbiory uniwersyteckie liczy\u0142y ju\u017c oko\u0142o 8000 wolumin\u00f3w i wymaga\u0142y wi\u0119kszej przestrzeni.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Specjalnie zaprojektowano:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Aul\u0119 \u2013 reprezentacyjn\u0105 sal\u0119 uniwersyteck\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 celom akademickim;<\/li>\n\n\n\n<li>Izb\u0119 Wsp\u00f3ln\u0105 (Stuba Communis) \u2013 przeznaczon\u0105 na wsp\u00f3lne posi\u0142ki, dysputy oraz wybory rektora.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ten spos\u00f3b Collegium Maius po\u0142\u0105czy\u0142o kluczowe elementy dzia\u0142alno\u015bci naukowej: od sal wyk\u0142adowych i biblioteki po archiwum i skarbiec. Akademia Krakowska sta\u0142a si\u0119 o\u015brodkiem przyci\u0105gaj\u0105cym student\u00f3w z r\u00f3\u017cnych zak\u0105tk\u00f3w Europy, gdzie wiedza by\u0142a nie tylko przekazywana kolejnym pokoleniom, lecz tak\u017ce gromadzona i rozwijana.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kopernik_i_krakowska_astronomia\"><\/span>Kopernik i krakowska astronomia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"519\" height=\"402\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-8.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30039\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-8.png 519w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-8-300x232.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 519px) 100vw, 519px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pod koniec XV wieku Akademia Krakowska s\u0142yn\u0119\u0142a z wysokiego poziomu studi\u00f3w matematycznych i astronomicznych. Wyk\u0142adali tu wybitni uczeni i astrologowie: Jan z G\u0142ogowa (Jan z G\u0142ogowa), Wojciech z Brudzewa (Albert Brudzewski) oraz Marcin Bylica z Olkusza (Marcin Bylica z Olkusza).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla \u00f3wczesnej nauki ogromne znaczenie mia\u0142y nie tylko same wyk\u0142ady. W pa\u017adzierniku 1494 roku Akademia otrzyma\u0142a bezcenne instrumenty na mocy testamentu Marcina Bylicy (Marcin Bylica):&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>astrolabium arabskie z 1054 roku; <\/li>\n\n\n\n<li>astrolabium z 1486 roku;<\/li>\n\n\n\n<li>torquetum z 1487 roku; <\/li>\n\n\n\n<li>globus nieba wykonany w 1480 roku przez Hansa Dorna z Budy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W uczelni tej studiowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c Miko\u0142aj Kopernik (Miko\u0142aj Kopernik), kt\u00f3rego nazwisko sta\u0142o si\u0119 najs\u0142ynniejszym symbolem w historii nauki. Cz\u0119sto jednak zapomina si\u0119, \u017ce fundamentem jego erudycji by\u0142a formacja odebrana w krakowskim \u015brodowisku akademickim, gdzie badania nad matematyk\u0105 i astronomi\u0105 sta\u0142y ju\u017c na najwy\u017cszym poziomie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Od_uniwersytetu_do_dziedzictwa_kulturowego\"><\/span>Od uniwersytetu do dziedzictwa kulturowego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W XVIII wieku Collegium Maius zacz\u0119\u0142o traci\u0107 pierwotn\u0105 rol\u0119, jak\u0105 odgrywa\u0142o w \u015bredniowiecznym uniwersytecie. Reforma Hugona Ko\u0142\u0142\u0105taja z lat 1777\u20131783 znios\u0142a dawn\u0105 autonomi\u0119 kolegium, rezydencje profesorskie oraz wsp\u00f3lne \u017cycie wyk\u0142adowc\u00f3w, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 sal wyk\u0142adowych przeniesiono do innych budynk\u00f3w. W Collegium Maius pozostawiono jedynie bibliotek\u0119 i archiwum, przez co gmach stopniowo stawa\u0142 si\u0119 miejscem przechowywania wiedzy oraz pami\u0119ci uniwersyteckiej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Funkcja ta uleg\u0142a umocnieniu w XIX wieku. W latach 1840\u20131870 zesp\u00f3\u0142 przebudowano w stylu neogotyckim na potrzeby Biblioteki Jagiello\u0144skiej, a po 1867 roku uniwersytet na nowo sta\u0142 si\u0119 kluczowym centrum polskiej nauki i kultury. W 1867 roku profesor archeologii i sztuki J\u00f3zef \u0141epkowski utworzy\u0142 Gabinet Sztuki i Archeologii, daj\u0105cy pocz\u0105tek przysz\u0142ym uniwersyteckim zbiorom muzealnym.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_Collegium_Maius_stalo_sie_muzeum\"><\/span>Jak Collegium Maius sta\u0142o si\u0119 muzeum?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"521\" height=\"444\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-9.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30042\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-9.png 521w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-9-300x256.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 521px) 100vw, 521px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W XX wieku troska o zachowanie uniwersyteckiego dziedzictwa nabra\u0142a szczeg\u00f3lnego wymiaru. Po zaj\u0119ciu Krakowa w 1939 roku pi\u0119ciu rektor\u00f3w Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego zosta\u0142o aresztowanych przez hitlerowc\u00f3w i uwi\u0119zionych w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen. Dla profesor\u00f3w, kt\u00f3rzy pozostali na miejscu, ocalenie budynku, archiwali\u00f3w, przyrz\u0105d\u00f3w naukowych oraz dzie\u0142 sztuki sta\u0142o si\u0119 spraw\u0105 ocalenia pami\u0119ci o uczelni. Dok\u0142adali oni wszelkich stara\u0144, by zrealizowa\u0107 to zadanie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po II wojnie \u015bwiatowej Senat Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o utworzeniu muzeum. Prace konserwatorskie w Collegium Maius trwa\u0142y w latach 1949\u20131964: usuni\u0119to neogotyckie nawarstwienia i przywr\u00f3cono budynkowi wygl\u0105d sprzed przebudowy z 1840 roku w oparciu o zachowane plany i ryciny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W sk\u0142ad zbior\u00f3w muzealnych wesz\u0142y:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>ponad 2000 dawnych przyrz\u0105d\u00f3w naukowych do astronomii, geodezji, nawigacji i fizyki; <\/li>\n\n\n\n<li>globusy z XVI\u2013XIX wieku; <\/li>\n\n\n\n<li>ponad 1400 obraz\u00f3w; <\/li>\n\n\n\n<li>rze\u017aby; <\/li>\n\n\n\n<li>fotografie; <\/li>\n\n\n\n<li>oryginalne insygnia uniwersyteckie (ber\u0142a rektorskie, pier\u015bcienie i \u0142a\u0144cuchy). <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muzeum zainaugurowa\u0142o dzia\u0142alno\u015b\u0107 w maju 1964 roku z okazji 600-lecia uniwersytetu, a w tym samym roku Collegium Maius zosta\u0142o wpisane do rejestru zabytk\u00f3w. Od tego momentu jego ekspozycje ukazuj\u0105 histori\u0119 nauki poprzez autentyczne eksponaty: od wiekowych instrument\u00f3w i globus\u00f3w po portrety profesor\u00f3w i akademickie insygnia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Najcenniejsze_eksponaty_skarbca\"><\/span>Najcenniejsze eksponaty skarbca<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"271\" height=\"352\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-10.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30045\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-10.png 271w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-10-231x300.png 231w\" sizes=\"auto, (max-width: 271px) 100vw, 271px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Skarbiec Collegium Maius to jedno z najwa\u017cniejszych wn\u0119trz Muzeum Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Przechowywane s\u0105 w nim unikatowe insygnia w\u0142adzy uniwersyteckiej, zabytkowe przyrz\u0105dy naukowe oraz pami\u0105tki zwi\u0105zane z dziejami Akademii pocz\u0105wszy od XV wieku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do najcenniejszych obiekt\u00f3w nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>gotyckie ber\u0142a rektorskie \u2013 dary kr\u00f3lowej Jadwigi Andegawe\u0144skiej (Jadwiga Andegawe\u0144ska), kardyna\u0142a Zbigniewa Ole\u015bnickiego (Zbigniew Ole\u015bnicki), kardyna\u0142a Fryderyka Jagiello\u0144czyka (Fryderyk Jagiello\u0144czyk) oraz biskupa Bernarda Maciejowskiego (Bernard Maciejowski);<\/li>\n\n\n\n<li>pier\u015bcienie i \u0142a\u0144cuchy rektorskie z XV\u2013XIX wieku \u2013 symbole uniwersyteckiego statusu i dostoje\u0144stwa;<\/li>\n\n\n\n<li>Globus Jagiello\u0144ski (Globus Jagiellonicus) \u2013 jeden z najstarszych globus\u00f3w na \u015bwiecie z zaznaczonym kontynentem ameryka\u0144skim, zapisany Akademii przez profesora matematyki Jana Bro\u017cka (Jan Bro\u017cek);<\/li>\n\n\n\n<li>srebrny st\u00f3\u0142 kr\u00f3la Jana III Sobieskiego (Jan III Sobieski).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W zbiorach znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c cenne pami\u0105tki wsp\u00f3\u0142czesne: statuetka Oscara re\u017cysera Andrzeja Wajdy (Andrzej Wajda), medal Nagrody Nobla Wis\u0142awy Szymborskiej (Wis\u0142awa Szymborska), z\u0142oty medal olimpijski Roberta Korzeniowskiego (Robert Korzeniowski) czy fotografia Ziemi z autografem Neila Armstronga opatrzona dedykacj\u0105 dla \u201eMuzeum Kopernika\u201d (Muzeum Kopernika). Skarbiec usytuowany jest na pierwszym pi\u0119trze mi\u0119dzy Izb\u0105 Wsp\u00f3ln\u0105 a Aul\u0105, a jego zwiedzanie odbywa si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z przewodnikiem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dlaczego_Collegium_Maius_pozostaje_symbolem_intelektualnej_kultury_Krakowa\"><\/span>Dlaczego Collegium Maius pozostaje symbolem intelektualnej kultury Krakowa?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"463\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-11.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30048\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-11.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-11-300x215.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Collegium Maius pe\u0142ni wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nie tylko funkcj\u0119 muzealn\u0105. W jego przestrzeniach odbywaj\u0105 si\u0119 posiedzenia Senatu uczelni, konferencje oraz inauguracja roku akademickiego. Piel\u0119gnowane s\u0105 tu tradycje, kt\u00f3re <a href=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/warszawski-uniwersytet-medyczny-4560\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/warszawski-uniwersytet-medyczny-4560\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">uniwersytet<\/a> przenosi z przesz\u0142o\u015bci w tera\u017aniejszo\u015b\u0107. Przyk\u0142adem jest uroczysty orszak profesorski, w kt\u00f3rym bierze udzia\u0142 do 350 wyk\u0142adowc\u00f3w w tradycyjnych togach uniwersyteckich. Ta akademicka tradycja zosta\u0142a wpisana na Krajow\u0105 List\u0119 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Polski.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uwag\u0119 przyci\u0105gaj\u0105 tak\u017ce:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>historyczna maksyma \u201ePlus ratio quam vis\u201d (Niech rozum przewy\u017csza si\u0142\u0119), umieszczona na portalu Auli;<\/li>\n\n\n\n<li>graj\u0105cy zegar z figurami kr\u00f3lowej Jadwigi Andegawe\u0144skiej, kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa II Jagie\u0142\u0142y, reformatora Hugona Ko\u0142\u0142\u0105taja i innych zas\u0142u\u017conych postaci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na tym w\u0142a\u015bnie polega wsp\u00f3\u0142czesne znaczenie Collegium Maius dla Krakowa. Jest to przestrze\u0144, w kt\u00f3rej harmonijnie wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 uniwersytecka, pami\u0119\u0107 naukowa, uroczysty ceremonia\u0142 oraz tradycja kulturowa. Dlatego najstarszy gmach Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego pozostaje nie tylko \u015bwiadkiem przesz\u0142o\u015bci, lecz tak\u017ce \u017cywym i cennym elementem intelektualnego \u017cycia miasta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kiedy w Krakowie m\u00f3wi si\u0119 o miejscu, w kt\u00f3rym studiowa\u0142 Miko\u0142aj Kopernik, nie chodzi jedynie o kart\u0119 z historii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. W murach najstarszego gmachu uczelni \u2013 Collegium Maius studenci s\u0142uchali wyk\u0142ad\u00f3w z matematyki i astronomii, profesorowie prowadzili dysputy, a biblioteka gromadzi\u0142a tysi\u0105ce ksi\u0105g. To w\u0142a\u015bnie t\u0119tni\u0105ce \u017cyciem \u015brodowisko akademickie stopniowo przekszta\u0142ci\u0142o ten obiekt w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":503,"featured_media":30031,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4822],"tags":[8177,8006,8178,8176,8174,7609,5829,7596,7838,8173,8175,8179,7369,5919],"moimportance":[32,35],"motype":[4828],"moformat":[83],"class_list":["post-30055","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-cultural","tag-akademia-krakowska","tag-architektura-krakowa","tag-astronomia","tag-biblioteka-jagiellonska","tag-collegium-maius","tag-historia-krakowa","tag-historia-nauki","tag-krakow","tag-kultura-krakowa","tag-mikolaj-kopernik","tag-muzea-w-krakowie","tag-szkolnictwo-wyzsze","tag-uniwersytet-jagiellonski","tag-zabytki-krakowa","moimportance-golovna-novyna","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-longread-short"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30055","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/503"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30055"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30055\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30059,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30055\/revisions\/30059"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30055"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30055"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30055"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=30055"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=30055"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=30055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}