{"id":30026,"date":"2026-10-07T20:39:43","date_gmt":"2026-10-07T18:39:43","guid":{"rendered":"https:\/\/ikrakow.net\/?p=30026"},"modified":"2026-10-07T20:47:12","modified_gmt":"2026-10-07T18:47:12","slug":"dziedzictwo-zelenskiego-jak-krakowska-sztuka-witrazu-uksztaltowala-wizualny-kod-miasta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30026-dziedzictwo-zelenskiego-jak-krakowska-sztuka-witrazu-uksztaltowala-wizualny-kod-miasta","title":{"rendered":"Dziedzictwo \u017bele\u0144skiego: jak krakowska sztuka witra\u017cu ukszta\u0142towa\u0142a wizualny kod miasta"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Krakowie witra\u017ce mo\u017cna zobaczy\u0107 nie tylko w muzeach, ale tak\u017ce w ko\u015bcio\u0142ach, budynkach u\u017cyteczno\u015bci publicznej, teatrach, kawiarniach, a nawet w dawnych kinach. Za wieloma z tych dzie\u0142 stoi historia pracowni, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1902 roku i przekszta\u0142ci\u0142a witra\u017c z rzemios\u0142a w istotny element sztuki miejskiej, pisze <a href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\" data-type=\"link\" data-id=\"ikrakow.net\">ikrakow.net<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Krakowski Zak\u0142ad Witra\u017c\u00f3w Stanis\u0142awa \u017bele\u0144skiego (Stanis\u0142aw \u017bele\u0144ski) przetrwa\u0142 wojny \u015bwiatowe, \u015bmier\u0107 za\u0142o\u017cyciela, nacjonalizacj\u0119 oraz zmiany w\u0142a\u015bcicieli. Wraz z pracowni\u0105 przetrwa\u0142a jednak technologia, a dzie\u0142a pozosta\u0142y w <a href=\"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/eternal-18386-palac-przebendowskich-historia-i-architektura-warszawskiego-zabytku\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/eternal-18386-palac-przebendowskich-historia-i-architektura-warszawskiego-zabytku\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">architekturze<\/a> Krakowa oraz dziesi\u0105tk\u00f3w innych miast.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6ac6ba42473f4\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6ac6ba42473f4\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30026-dziedzictwo-zelenskiego-jak-krakowska-sztuka-witrazu-uksztaltowala-wizualny-kod-miasta\/#Jak_w_Krakowie_powstala_pracownia_ktora_zmienila_historie_witrazu\" >Jak w Krakowie powsta\u0142a pracownia, kt\u00f3ra zmieni\u0142a histori\u0119 witra\u017cu?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30026-dziedzictwo-zelenskiego-jak-krakowska-sztuka-witrazu-uksztaltowala-wizualny-kod-miasta\/#Cechy_charakterystyczne_produkcji_krakowskiej_pracowni\" >Cechy charakterystyczne produkcji krakowskiej pracowni<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30026-dziedzictwo-zelenskiego-jak-krakowska-sztuka-witrazu-uksztaltowala-wizualny-kod-miasta\/#O_tym_jak_Stanislaw_Zelenski_przeksztalcil_pracownie_w_przedsiebiorstwo\" >O tym, jak Stanis\u0142aw \u017bele\u0144ski przekszta\u0142ci\u0142 pracowni\u0119 w przedsi\u0119biorstwo<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30026-dziedzictwo-zelenskiego-jak-krakowska-sztuka-witrazu-uksztaltowala-wizualny-kod-miasta\/#Od_piecow_po_szesciometrowa_sale_nowa_siedziba_Zelenskiego\" >Od piec\u00f3w po sze\u015bciometrow\u0105 sal\u0119: nowa siedziba \u017bele\u0144skiego&nbsp;&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30026-dziedzictwo-zelenskiego-jak-krakowska-sztuka-witrazu-uksztaltowala-wizualny-kod-miasta\/#O_tym_jak_Zelenski_wpisal_sie_w_miejskie_zycie_Krakowa\" >O tym, jak \u017bele\u0144ski wpisa\u0142 si\u0119 w miejskie \u017cycie Krakowa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30026-dziedzictwo-zelenskiego-jak-krakowska-sztuka-witrazu-uksztaltowala-wizualny-kod-miasta\/#Wojna_nacjonalizacja_i_powrot_do_historycznej_nazwy\" >Wojna, nacjonalizacja i powr\u00f3t do historycznej nazwy&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30026-dziedzictwo-zelenskiego-jak-krakowska-sztuka-witrazu-uksztaltowala-wizualny-kod-miasta\/#%E2%80%9EZywe_muzeum%E2%80%9D_Zelenskiego_powstawanie_wspolczesnych_witrazy\" >\u201e\u017bywe muzeum\u201d \u017bele\u0144skiego: powstawanie wsp\u00f3\u0142czesnych witra\u017cy&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-30026-dziedzictwo-zelenskiego-jak-krakowska-sztuka-witrazu-uksztaltowala-wizualny-kod-miasta\/#Pracownia_Zelenskiego_i_witrazowy_wizerunek_Krakowa\" >Pracownia \u017bele\u0144skiego i witra\u017cowy wizerunek Krakowa&nbsp;<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_w_Krakowie_powstala_pracownia_ktora_zmienila_historie_witrazu\"><\/span>Jak w Krakowie powsta\u0142a pracownia, kt\u00f3ra zmieni\u0142a histori\u0119 witra\u017cu?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"372\" height=\"355\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30004\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image.png 372w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-300x286.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 372px) 100vw, 372px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wiosn\u0105 1902 roku w Krakowie otwarto pracowni\u0119 profesora W\u0142adys\u0142awa Ekielskiego (W\u0142adys\u0142aw Ekielski) i Antoniego Tucha (Antoni Tuch). Pocz\u0105tkowo mie\u015bci\u0142a si\u0119 zaledwie w 4 pomieszczeniach, lecz wkr\u00f3tce ma\u0142e przedsi\u0119biorstwo zaj\u0119\u0142o ca\u0142e pierwsze pi\u0119tro kamienicy Ekielskiego przy ulicy Wolskiej (Wolska).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U\u017cywano tam r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w szk\u0142a:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>katedralnego; <\/li>\n\n\n\n<li>\u015bredniowiecznego; <\/li>\n\n\n\n<li>ameryka\u0144skiego; <\/li>\n\n\n\n<li>opalescentowego; <\/li>\n\n\n\n<li>ornamentalnego. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ponadto na podstawie projekt\u00f3w lokalnych artyst\u00f3w wycinano dziesi\u0105tki drobnych element\u00f3w do przysz\u0142ych kompozycji. Na takie wyroby utrzymywa\u0142 si\u0119 wysoki popyt.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cechy_charakterystyczne_produkcji_krakowskiej_pracowni\"><\/span>Cechy charakterystyczne produkcji krakowskiej pracowni<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W malarni nanoszono farb\u0119, po czym elementy wk\u0142adano do pieca, gdzie w wysokiej temperaturze farba stapia\u0142a si\u0119 z powierzchni\u0105 szk\u0142a, staj\u0105c si\u0119 odporn\u0105 na s\u0142o\u0144ce, mr\u00f3z i deszcz. Gotowe elementy oprawiano w o\u0142owiane profile, produkowane bezpo\u015brednio w pracowni. W celu uzyskania szczeg\u00f3lnych efekt\u00f3w stosowano trawienie i srebrzenie, kt\u00f3re po wypaleniu mog\u0142o dawa\u0107 z\u0142ociste odcienie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ju\u017c w pierwszych latach dzia\u0142alno\u015bci zak\u0142ad otrzyma\u0142 dziesi\u0105tki zam\u00f3wie\u0144 dla ko\u015bcio\u0142\u00f3w i budynk\u00f3w \u015bwieckich w Krakowie, Lwowie, \u017b\u00f3\u0142kwi i innych miastach. Witra\u017c \u201e\u017bycie \u2013 kr\u00f3tki sen\u201d (Vita somnium breve) wed\u0142ug projektu J\u00f3zefa Mehoffera (J\u00f3zef Mehoffer) zdoby\u0142 z\u0142oty medal na Wystawie \u015awiatowej w Saint Louis w 1904 roku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"O_tym_jak_Stanislaw_Zelenski_przeksztalcil_pracownie_w_przedsiebiorstwo\"><\/span>O tym, jak Stanis\u0142aw \u017bele\u0144ski przekszta\u0142ci\u0142 pracowni\u0119 w przedsi\u0119biorstwo<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"405\" height=\"404\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30007\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-1.png 405w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-1-300x300.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 405px) 100vw, 405px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1904 roku do sp\u00f3\u0142ki do\u0142\u0105czy\u0142 Stanis\u0142aw \u017bele\u0144ski \u2013 architekt i budowniczy rz\u0105dowy przy krakowskim starostwie. Dwa lata p\u00f3\u017aniej przej\u0105\u0142 zak\u0142ad na w\u0142asno\u015b\u0107, a w styczniu 1907 roku zarejestrowa\u0142 nowe przedsi\u0119biorstwo: \u201eKrakowski Zak\u0142ad Witra\u017c\u00f3w, Oszkle\u0144 Artystycznych i Fabryka Mozaiki Szklanej S. G. \u017bele\u0144ski\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wraz z nowym w\u0142a\u015bcicielem pracownia zyska\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pracy z dro\u017cszym i wy\u017cszej jako\u015bci szk\u0142em, sprowadzanym z Anglii i Ameryki; <\/li>\n\n\n\n<li>realizacji du\u017cych zam\u00f3wie\u0144 dla ko\u015bcio\u0142\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u017bele\u0144ski zrezygnowa\u0142 ze s\u0142u\u017cby pa\u0144stwowej, zdoby\u0142 do\u015bwiadczenie w zagranicznych warsztatach i zacz\u0105\u0142 anga\u017cowa\u0107 do wsp\u00f3\u0142pracy wybitnych polskich artyst\u00f3w. Za cz\u0119\u015b\u0107 artystyczn\u0105 odpowiada\u0142 Jan Bukowski (Jan Bukowski), kompozycje figuralne wykonywa\u0142 Stefan Matejko (Stefan Matejko). Do pracowni przychodzili tak\u017ce m\u0142odzi arty\u015bci oraz uczniowie Akademii Sztuk Pi\u0119knych i szk\u00f3\u0142 przemys\u0142owych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Od_piecow_po_szesciometrowa_sale_nowa_siedziba_Zelenskiego\"><\/span>Od piec\u00f3w po sze\u015bciometrow\u0105 sal\u0119: nowa siedziba \u017bele\u0144skiego<strong>&nbsp;&nbsp;<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"321\" height=\"462\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30010\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-2.png 321w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-2-208x300.png 208w\" sizes=\"auto, (max-width: 321px) 100vw, 321px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nowa skala dzia\u0142alno\u015bci wymaga\u0142a wi\u0119kszej przestrzeni. W latach 1906\u20131908 wed\u0142ug projektu architekta Ludwika Wojtyczki (Ludwik Wojtyczka) wzniesiono specjaln\u0105, dwupi\u0119trow\u0105 kamienic\u0119 dostosowan\u0105 do produkcji witra\u017cy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W budynku ulokowano:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>piec do wytapiania o\u0142owiu i cyny; <\/li>\n\n\n\n<li>magazyny szk\u0142a i materia\u0142\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n<li>3 piece gazowe do utrwalania malatury na szkle;<\/li>\n\n\n\n<li>2 warsztaty szklarskie;<\/li>\n\n\n\n<li>du\u017c\u0105 sal\u0119 dla artyst\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n<li>pomieszczenie do trawienia szk\u0142a kwasami;<\/li>\n\n\n\n<li>bibliotek\u0119 z publikacjami po\u015bwi\u0119conymi \u015bwiatowej sztuce witra\u017cowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wydzielono tak\u017ce sal\u0119 o wysoko\u015bci 6 metr\u00f3w z wielkim oknem, gdzie zamawiaj\u0105cy i projektanci mogli ogl\u0105da\u0107 gotowe prace. Artystom przeznaczono osobne pi\u0119tro, na kt\u00f3rym tworzyli projekty, a mistrzowie nast\u0119pnie realizowali je w szkle.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"O_tym_jak_Zelenski_wpisal_sie_w_miejskie_zycie_Krakowa\"><\/span>O tym, jak \u017bele\u0144ski wpisa\u0142 si\u0119 w miejskie \u017cycie Krakowa<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"567\" height=\"382\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30013\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-3.png 567w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-3-300x202.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 567px) 100vw, 567px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Witra\u017ce z pracowni \u017bele\u0144skiego stopniowo wysz\u0142y poza mury ko\u015bcio\u0142\u00f3w i sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 architektury \u015bwieckiej. Zamawiano je do instytucji, hoteli, teatr\u00f3w, kawiarni, kin oraz dom\u00f3w prywatnych.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u015br\u00f3d najbardziej znanych realizacji znalaz\u0142y si\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Kasa Oszcz\u0119dno\u015bci Miasta Krakowa \u2013 witra\u017ce z 1932 roku wed\u0142ug projektu J\u00f3zefa Mehoffera; <\/li>\n\n\n\n<li>Muzeum Techniczno-Przemys\u0142owe w Krakowie \u2013 dzie\u0142a z 1913 roku wed\u0142ug projektu Wojciecha Jastrz\u0119bowskiego; <\/li>\n\n\n\n<li>Teatr \u201eBagatela\u201d (Bagatela) w Krakowie \u2013 prace z 1918 roku wed\u0142ug projektu Henryka Uziemb\u0142y; <\/li>\n\n\n\n<li>kawiarnia \u201eJama Michalika\u201d (Jama Michalika) \u2013 witra\u017ce z 1911 roku wed\u0142ug projekt\u00f3w Karola Frycza i Henryka Uziemb\u0142y. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pracownia zdoby\u0142a mi\u0119dzynarodowe uznanie: w gronie jej nagr\u00f3d znalaz\u0142y si\u0119 z\u0142ote medale na wystawach w Pary\u017cu i Wiedniu, a w 1907 roku w Antwerpii otrzyma\u0142a Grand Prix oraz z\u0142oty medal z krzy\u017cem. To w\u0142a\u015bnie za spraw\u0105 takich dzie\u0142, stworzonych w pracowni \u017bele\u0144skiego, witra\u017c sta\u0142 si\u0119 sztuk\u0105 podziwian\u0105 nie tylko w \u015bwi\u0105tyniach, lecz tak\u017ce na ulicach Krakowa.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wojna_nacjonalizacja_i_powrot_do_historycznej_nazwy\"><\/span>Wojna, nacjonalizacja i powr\u00f3t do historycznej nazwy&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Druga wojna \u015bwiatowa nie przerwa\u0142a na d\u0142ugo pracy zak\u0142adu, lecz dla rodziny by\u0142 to czas dramatycznych pr\u00f3b. W lipcu 1944 roku w\u0142a\u015bciciele zostali aresztowani przez nazist\u00f3w. Spadkobierca za\u0142o\u017cyciela, Adam \u017bele\u0144ski, trafi\u0142 do wi\u0119zienia Montelupich w Krakowie, a stamt\u0105d do obozu koncentracyjnego Flossenb\u00fcrg. Po zako\u0144czeniu wojny Iza \u017bele\u0144ska w lutym 1945 roku wznowi\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 pracowni, a p\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej powr\u00f3ci\u0142 Adam, kt\u00f3remu uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107 ob\u00f3z zag\u0142ady.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzia\u0142alno\u015b\u0107 nie trwa\u0142a jednak d\u0142ugo w dawnej formie. W ramach nowej polityki w 1952 roku zak\u0142ad obj\u0119to przymusowym zarz\u0105dem pa\u0144stwowym, a nast\u0119pnie znacjonalizowano. W latach 60. przej\u0119\u0142a go sp\u00f3\u0142dzielnia \u201eGromada\u201d, po kolejnych 9 latach w\u0142a\u015bcicielem sta\u0142a si\u0119 \u201eRenowacja\u201d, a nazwa oraz historyczny status pracowni stopniowo oddali\u0142y si\u0119 od rodziny \u017bele\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powr\u00f3t do tradycji nast\u0105pi\u0142 w 2000 roku, kiedy zak\u0142ad naby\u0142 Piotr Ostrowski. Spadkobiercy rodziny \u017bele\u0144skich wyrazili zgod\u0119 na przywr\u00f3cenie historycznej nazwy i logotypu pod warunkiem zachowania najwy\u017cszego poziomu rzemios\u0142a oraz udzia\u0142u artyst\u00f3w w wystawach. Od tego momentu pracownia powr\u00f3ci\u0142a r\u00f3wnie\u017c do realizacji historycznych projekt\u00f3w Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego i J\u00f3zefa Mehoffera.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EZywe_muzeum%E2%80%9D_Zelenskiego_powstawanie_wspolczesnych_witrazy\"><\/span>\u201e\u017bywe muzeum\u201d \u017bele\u0144skiego: powstawanie wsp\u00f3\u0142czesnych witra\u017cy&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"356\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30016\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-4.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-4-300x165.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od 2004 roku w zabytkowej kamienicy przy alei Zygmunta Krasi\u0144skiego (Zygmunta Krasi\u0144skiego) dzia\u0142a Muzeum Witra\u017cu. Funkcjonuje ono jako \u201e\u017cywe muzeum\u201d \u2013 odwiedzaj\u0105cy mog\u0105 nie tylko podziwia\u0107 ekspozycj\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c obserwowa\u0107 prac\u0119 rzemie\u015blnik\u00f3w na \u017cywo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sta\u0142a ekspozycja prezentuje witra\u017ce autorstwa:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego;<\/li>\n\n\n\n<li>J\u00f3zefa Mehoffera;<\/li>\n\n\n\n<li>Wojciecha Jastrz\u0119bowskiego;<\/li>\n\n\n\n<li>Stefana Matejki.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wsp\u00f3\u0142czesna pracownia \u017bele\u0144skiego funkcjonuje ju\u017c w innych realiach, lecz zachowuje to, co najwa\u017cniejsze \u2013 r\u0119czn\u0105 obr\u00f3bk\u0119 szk\u0142a. Projektowanie i przygotowanie techniczne sta\u0142y si\u0119 bardziej precyzyjne, ale barwne szk\u0142o, malowanie, wypalanie i lutowanie cyn\u0105 wci\u0105\u017c stanowi\u0105 serce procesu. W\u0142a\u015bnie po\u0142\u0105czenie dawnego rzemios\u0142a ze wsp\u00f3\u0142czesnymi standardami odr\u00f3\u017cnia dzisiejsz\u0105 pracowni\u0119 od manufaktury z pocz\u0105tku XX wieku.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pracownia_Zelenskiego_i_witrazowy_wizerunek_Krakowa\"><\/span>Pracownia \u017bele\u0144skiego i witra\u017cowy wizerunek Krakowa&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"587\" height=\"442\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-5.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30019\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-5.png 587w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/10\/image-5-300x226.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 587px) 100vw, 587px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ci\u0105gu dekad dzia\u0142alno\u015bci Pracownia Stanis\u0142awa \u017bele\u0144skiego (Stanis\u0142aw \u017bele\u0144ski) wykona\u0142a zam\u00f3wienia na witra\u017ce dla 3000 obiekt\u00f3w. Dla Krakowa sta\u0142a si\u0119 miejscem narodzin w\u0142asnej, wyrazistej szko\u0142y witra\u017cu. Pracowali tu <a href=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-henryk-tomaszewski-tworca-najwybitniejszej-polskiej-szkoly-plakatu\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-henryk-tomaszewski-tworca-najwybitniejszej-polskiej-szkoly-plakatu\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">arty\u015bci<\/a>, uczniowie i mistrzowie szklarstwa, kt\u00f3rzy uczyli si\u0119 od siebie nawzajem i przekazywali wiedz\u0119 kolejnym pokoleniom. Dzi\u0119ki temu miasto kr\u00f3l\u00f3w zyska\u0142o nie tylko pojedyncze dzie\u0142a wybitnych tw\u00f3rc\u00f3w, lecz \u017cyw\u0105 tradycj\u0119, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a wojny, przemiany ustrojowe i pokolenia w\u0142a\u015bcicieli zak\u0142adu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do\u015bwiadczenie to uczyni\u0142o z Krakowa jeden z najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w na \u015bwiatowej mapie sztuki witra\u017cowej. Pracownia ocali\u0142a dawne projekty oraz techniki i kontynuuje dzia\u0142alno\u015b\u0107 w tym samym miejscu, w kt\u00f3rym wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 na pocz\u0105tku XX wieku. Dlatego historia \u017bele\u0144skiego to dla Krakowa nie tylko przesz\u0142o\u015b\u0107, ale wci\u0105\u017c \u017cywa cz\u0119\u015b\u0107 miejskiej to\u017csamo\u015bci kulturowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W Krakowie witra\u017ce mo\u017cna zobaczy\u0107 nie tylko w muzeach, ale tak\u017ce w ko\u015bcio\u0142ach, budynkach u\u017cyteczno\u015bci publicznej, teatrach, kawiarniach, a nawet w dawnych kinach. Za wieloma z tych dzie\u0142 stoi historia pracowni, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1902 roku i przekszta\u0142ci\u0142a witra\u017c z rzemios\u0142a w istotny element sztuki miejskiej, pisze ikrakow.net. Krakowski Zak\u0142ad Witra\u017c\u00f3w Stanis\u0142awa \u017bele\u0144skiego (Stanis\u0142aw [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":523,"featured_media":30002,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4822],"tags":[8006,7609,8159,8155,7596,8153,8154,6054,8151,8156,8152,8149,8157,8150],"moimportance":[32,35],"motype":[4828],"moformat":[83],"class_list":["post-30026","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-cultural","tag-architektura-krakowa","tag-historia-krakowa","tag-jama-michalika","tag-jozef-mehoffer","tag-krakow","tag-muzeum-witrazu","tag-pracownia-witrazy","tag-stanislaw-wyspianski","tag-stanislaw-zelenski","tag-szklo-artystyczne","tag-sztuka-polska","tag-sztuka-witrazu","tag-teatr-bagatela","tag-witraze","moimportance-golovna-novyna","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-longread-short"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30026","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/523"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30026"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30026\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30028,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30026\/revisions\/30028"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30026"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30026"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=30026"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=30026"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=30026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}