{"id":24306,"date":"2026-09-04T12:21:45","date_gmt":"2026-09-04T10:21:45","guid":{"rendered":"https:\/\/ikrakow.net\/?p=24306"},"modified":"2026-09-04T12:28:36","modified_gmt":"2026-09-04T10:28:36","slug":"murale-krakowa-jak-sztuka-uliczna-opowiada-historie-miasta-i-zmienia-jego-oblicze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-24306-murale-krakowa-jak-sztuka-uliczna-opowiada-historie-miasta-i-zmienia-jego-oblicze","title":{"rendered":"Murale Krakowa: jak sztuka uliczna opowiada histori\u0119 miasta i zmienia jego oblicze"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Krakowskie <a href=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-25394-ewolucja-warszawskich-murali-jak-rysunki-na-scianach-staly-sie-czescia-kultury-miejskiej\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-25394-ewolucja-warszawskich-murali-jak-rysunki-na-scianach-staly-sie-czescia-kultury-miejskiej\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">murale<\/a> \u0142atwo potraktowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako efektowne t\u0142o do zdj\u0119\u0107. Wystarczy jednak zatrzyma\u0107 si\u0119 przy \u015bcianie na Kazimierzu lub Podg\u00f3rzu, by natychmiast dostrzec wpisan\u0105 w ni\u0105 histori\u0119 okolicy. Wielkoformatowe malowid\u0142a przypominaj\u0105 o \u017cydowskim dziedzictwie, dramacie II wojny \u015bwiatowej, literaturze oraz postaciach, kt\u00f3rych nazwiska mog\u0142yby pozosta\u0107 jedynie w archiwach. <strong>Sztuka uliczna Krakowa nie tylko odmienia miejski krajobraz, ale te\u017c aktywnie przywraca pami\u0119\u0107 o przesz\u0142o\u015bci<\/strong>, pisze <a href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\" data-type=\"link\" data-id=\"ikrakow.net\">ikrakow.net<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a9ab54c409d0\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a9ab54c409d0\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-24306-murale-krakowa-jak-sztuka-uliczna-opowiada-historie-miasta-i-zmienia-jego-oblicze\/#%E2%80%9ESilva_Rerum%E2%80%9D_%E2%80%93_pierwszy_monumentalny_mural_artystyczny_w_Krakowie\" >\u201eSilva Rerum\u201d \u2013 pierwszy monumentalny mural artystyczny w Krakowie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-24306-murale-krakowa-jak-sztuka-uliczna-opowiada-historie-miasta-i-zmienia-jego-oblicze\/#%E2%80%9EDing_Dong_Dumb%E2%80%9D_artysty_Blu_kiedy_sciana_weszla_w_spor_z_miastem\" >\u201eDing Dong Dumb\u201d artysty Blu: kiedy \u015bciana wesz\u0142a w sp\u00f3r z miastem<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-24306-murale-krakowa-jak-sztuka-uliczna-opowiada-historie-miasta-i-zmienia-jego-oblicze\/#%E2%80%9EPiec_przemian%E2%80%9D_Malgorzaty_Markiewicz_%E2%80%93_pierwszy_kobiecy_mural_Krakowa\" >\u201ePi\u0119\u0107 przemian\u201d Ma\u0142gorzaty Markiewicz \u2013 pierwszy kobiecy mural Krakowa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-24306-murale-krakowa-jak-sztuka-uliczna-opowiada-historie-miasta-i-zmienia-jego-oblicze\/#%E2%80%9EJuda%E2%80%9D_Pila_Peleda_jak_jedno_malowidlo_zmienilo_cala_przestrzen\" >\u201eJuda\u201d Pila Peleda: jak jedno malowid\u0142o zmieni\u0142o ca\u0142\u0105 przestrze\u0144<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-24306-murale-krakowa-jak-sztuka-uliczna-opowiada-historie-miasta-i-zmienia-jego-oblicze\/#Broken_Fingaz_na_placu_Bawol_sciana_z_zywa_historia\" >Broken Fingaz na placu Baw\u00f3\u0142: \u015bciana z \u017cyw\u0105 histori\u0105<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-24306-murale-krakowa-jak-sztuka-uliczna-opowiada-historie-miasta-i-zmienia-jego-oblicze\/#Kazimierska_galeria_historyczna_Piotra_Janowczyka\" >Kazimierska galeria historyczna Piotra Janowczyka<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-24306-murale-krakowa-jak-sztuka-uliczna-opowiada-historie-miasta-i-zmienia-jego-oblicze\/#Robot_Lema_i_koniec_swiata_gdy_literatura_staje_sie_adresem\" >Robot Lema i koniec \u015bwiata: gdy literatura staje si\u0119 adresem<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-24306-murale-krakowa-jak-sztuka-uliczna-opowiada-historie-miasta-i-zmienia-jego-oblicze\/#Krakowskie_murale_od_estetyki_do_miejskiego_dialogu\" >Krakowskie murale: od estetyki do miejskiego dialogu<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9ESilva_Rerum%E2%80%9D_%E2%80%93_pierwszy_monumentalny_mural_artystyczny_w_Krakowie\"><\/span>\u201eSilva Rerum\u201d \u2013 pierwszy monumentalny mural artystyczny w Krakowie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"278\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-24278\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-300x129.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 2007 roku, gdy miasto szuka\u0142o pomys\u0142u na zagospodarowanie pot\u0119\u017cnego muru oporowego przy alei Powsta\u0144c\u00f3w \u015al\u0105skich, agencja Zooteka wysz\u0142a z niecodzienn\u0105 inicjatyw\u0105. Zaproponowa\u0142a przekszta\u0142cenie surowego betonu w swoist\u0105 kapsu\u0142\u0119 czasu. Tak narodzi\u0142 si\u0119 pierwszy krakowski mural \u2013 \u201eSilva Rerum\u201d, kt\u00f3ry w tamtym okresie sta\u0142 si\u0119 <strong>jednym z najwi\u0119kszych historycznych murali na \u015bwiecie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jego wymiary robi\u0142y ogromne wra\u017cenie:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>90 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci;<\/li>\n\n\n\n<li>5 metr\u00f3w wysoko\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0141aci\u0144ski tytu\u0142 oznacza \u201elas rzeczy\u201d \u2013 dawniej mianem silva rerum okre\u015blano domowe ksi\u0119gi pami\u0105tkowe, gromadz\u0105ce wiedz\u0119, wiersze i kroniki. Krakowska \u015bciana sta\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie tak\u0105 kronik\u0105: od czas\u00f3w najdawniejszych po wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, od stylistyki \u015bredniowiecznych miniatur i fresk\u00f3w a\u017c po nowoczesne graffiti. Koncepcj\u0119 przygotowa\u0142 \u00f3wczesny student Akademii Sztuk Pi\u0119knych Jerzy Rojkowski we wsp\u00f3\u0142pracy z miejskimi historykami oraz zespo\u0142em Zooteki. W malowanie zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119 dwudziestu czo\u0142owych polskich tw\u00f3rc\u00f3w street artu. <strong>By\u0142a to zarazem pierwsza oficjalna pr\u00f3ba opowiedzenia historii Krakowa za pomoc\u0105 sztuki ulicznej<\/strong>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EDing_Dong_Dumb%E2%80%9D_artysty_Blu_kiedy_sciana_weszla_w_spor_z_miastem\"><\/span>\u201eDing Dong Dumb\u201d artysty Blu: kiedy \u015bciana wesz\u0142a w sp\u00f3r z miastem<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"592\" height=\"342\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-24281\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-1.png 592w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-1-300x173.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 592px) 100vw, 592px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U zbiegu ulic J\u00f3zefi\u0144skiej i Piwnej w 2011 roku w\u0142oski artysta Blu namalowa\u0142 jedno z najg\u0142o\u015bniejszych dzie\u0142 w dziejach krakowskiego street artu. Przedstawia\u0142o ono bezimienny t\u0142um zapatrzony w gigantyczny megafon w kszta\u0142cie dzwonu, utrzymany w barwach flagi Watykanu. By\u0142a to bezkompromisowa metafora w\u0142adzy i manipulacji. Niemal natychmiast kto\u015b domalowa\u0142 obok has\u0142o \u201eNever Follow\u201d, co Blu przyj\u0105\u0142 ze zrozumieniem \u2013 uzna\u0142 ten dopisek za naturalne przed\u0142u\u017cenie artystycznego dialogu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzie\u0142o zrealizowano w ramach festiwalu ArtBoom i szybko zros\u0142o si\u0119 ono z to\u017csamo\u015bci\u0105 Podg\u00f3rza. \u015aciana nie okaza\u0142a si\u0119 jednak wieczna, a pigmenty zacz\u0119\u0142y p\u0142owie\u0107. Wp\u0142yw na to mia\u0142a nietypowa technika tw\u00f3rcy, kt\u00f3ry rozrabia\u0142 farby wod\u0105 z Wis\u0142y, co wyra\u017anie os\u0142abi\u0142o ich trwa\u0142o\u015b\u0107. Malowid\u0142a ostatecznie nie odnawiano \u2013 z czasem ust\u0105pi\u0142o ono miejsca nowej kompozycji autorstwa Ma\u0142gorzaty Markiewicz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EPiec_przemian%E2%80%9D_Malgorzaty_Markiewicz_%E2%80%93_pierwszy_kobiecy_mural_Krakowa\"><\/span>\u201ePi\u0119\u0107 przemian\u201d Ma\u0142gorzaty Markiewicz \u2013 pierwszy kobiecy mural Krakowa<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"530\" height=\"436\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-24284\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-2.png 530w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-2-300x247.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 530px) 100vw, 530px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W grudniu 2025 roku w miejscu kultowego projektu Blu przechodnie ujrzeli zupe\u0142nie now\u0105 prac\u0119. Do historii miasta przesz\u0142a pod tytu\u0142em \u201ePi\u0119\u0107 przemian\u201d. Artystka Ma\u0142gorzata Markiewicz zrealizowa\u0142a <strong>pierwszy w mie\u015bcie wielkoformatowy mural o tak wyra\u017anej perspektywie kobiecej<\/strong>, kt\u00f3ry natychmiast przyci\u0105gn\u0105\u0142 uwag\u0119 odbiorc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kompozycj\u0119 buduje pi\u0119\u0107 powi\u0105zanych motyw\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>kobiece cia\u0142a \u2013 ukazane na r\u00f3\u017cnych etapach \u017cycia;<\/li>\n\n\n\n<li>ro\u015blinno\u015b\u0107 \u2013 tworz\u0105ca bezpieczne schronienie dla bohaterek;<\/li>\n\n\n\n<li>domowe tkaniny \u2013 nawi\u0105zuj\u0105ce do koc\u00f3w i firan wplecionych w ubrania;<\/li>\n\n\n\n<li>p\u0119kni\u0119cia muru \u2013 przestrze\u0144, kt\u00f3r\u0105 postaci zdaj\u0105 si\u0119 rozpycha\u0107 od \u015brodka.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Absolwentka Wydzia\u0142u Rze\u017aby krakowskiej ASP osadzi\u0142a projekt we w\u0142asnych do\u015bwiadczeniach. Jak wspomina\u0142a, dorasta\u0142a w typowym bloku z wielkiej p\u0142yty, gdzie ostre k\u0105ty i betonowa monotonia budzi\u0142y poczucie osaczenia. Z tego wzgl\u0119du motywy botaniczne nie s\u0105 tu jedynie ozdob\u0105. Dzia\u0142aj\u0105 jak mi\u0119kka tarcza chroni\u0105ca cia\u0142o, kt\u00f3re stara si\u0119 prze\u0142ama\u0107 rygorystyczn\u0105 geometri\u0119 \u015bciany.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EJuda%E2%80%9D_Pila_Peleda_jak_jedno_malowidlo_zmienilo_cala_przestrzen\"><\/span>\u201eJuda\u201d Pila Peleda: jak jedno malowid\u0142o zmieni\u0142o ca\u0142\u0105 przestrze\u0144<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"533\" height=\"385\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-24287\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-3.png 533w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-3-300x217.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 533px) 100vw, 533px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przy ulicy \u015bw. Wawrzy\u0144ca na Kazimierzu izraelski grafik Pil Peled stworzy\u0142 ikonicznego \u201eJud\u0119\u201d. Przedstawia on ch\u0142opca, z kt\u00f3rego twarzy wy\u0142ania si\u0119 gro\u017ana lwia grzywa. To bezpo\u015brednie nawi\u0105zanie do Lwa Judy \u2013 symbolu si\u0142y i niez\u0142omno\u015bci. Sam tw\u00f3rca t\u0142umaczy\u0142 sw\u00f3j zamys\u0142 prosto: <strong>dziecko uosabia l\u0119k i bezbronno\u015b\u0107, natomiast lew reprezentuje nieustann\u0105 walk\u0119 o to\u017csamo\u015b\u0107 i przetrwanie kultury<\/strong>. Praca powsta\u0142a w 2013 roku podczas 23. Festiwalu Kultury \u017bydowskiej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Efekt przer\u00f3s\u0142 ramy samego malarstwa \u015bciennego. Wcze\u015bniej nieco zapomniany, peryferyjny placyk zyska\u0142 nowe \u017cycie i sta\u0142 si\u0119 t\u0119tni\u0105cym punktem spotka\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w oraz turyst\u00f3w. Z czasem wok\u00f3\u0142 wyros\u0142a strefa food truck\u00f3w, a miejsce zyska\u0142o powszechnie u\u017cywan\u0105, nieoficjaln\u0105 nazw\u0119: Judah Square.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Broken_Fingaz_na_placu_Bawol_sciana_z_zywa_historia\"><\/span>Broken Fingaz na placu Baw\u00f3\u0142: \u015bciana z \u017cyw\u0105 histori\u0105<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"548\" height=\"388\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-24290\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-4.png 548w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-4-300x212.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 548px) 100vw, 548px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 2014 roku na placu Baw\u00f3\u0142 na Kazimierzu powsta\u0142 charakterystyczny, czarno-bia\u0142y mural. W katalogach sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej figuruje jako ho\u0142d dla Maurycego Liliena (Hommage to Maurycy Lilien). Ten wybitny grafik zwi\u0105zany z krakowsk\u0105 ASP i czo\u0142owy reprezentant secesji sta\u0142 si\u0119 bezpo\u015bredni\u0105 inspiracj\u0105 dla izraelskiego kolektywu Broken Fingaz, kt\u00f3ry przeni\u00f3s\u0142 projekt na tynk.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za t\u0105 realizacj\u0105 kryje si\u0119 jednak znacznie g\u0142\u0119bsza historia. Siedemnastowieczna kamienica przez ponad trzysta \u2013 a wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 blisko czterysta \u2013 lat nale\u017ca\u0142a do rodziny Bosak\u00f3w. R\u00f3d mieszka\u0142 tam nieprzerwanie a\u017c do utworzenia getta w 1941 roku. Ocaleni po wojnie wyemigrowali do Izraela, a po dekadach na fasadzie ich dawnego domu wyros\u0142o dzie\u0142o przypominaj\u0105ce o dawnych mieszka\u0144cach dzielnicy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla potomk\u00f3w rodziny Bosak\u00f3w mural sta\u0142 si\u0119 pi\u0119knym pomnikiem pami\u0119ci. <strong>Zwyk\u0142a \u015bciana po\u0142\u0105czy\u0142a dwa oblicza Krakowa<\/strong>: wsp\u00f3\u0142czesne, t\u0119tni\u0105ce turystyk\u0105 miasto oraz intymny \u015bwiat ludzi, kt\u00f3rzy wsp\u00f3\u0142tworzyli jego fundamenty. \u00d3wczesny wicedyrektor FK\u017b Robert Gondek podkre\u015bla\u0142 w\u00f3wczas, \u017ce tego typu inicjatywy s\u0105 bezcenne \u2013 pomagaj\u0105 ocali\u0107 autentycznego ducha Kazimierza przed post\u0119puj\u0105c\u0105 komercjalizacj\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kazimierska_galeria_historyczna_Piotra_Janowczyka\"><\/span>Kazimierska galeria historyczna Piotra Janowczyka<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"594\" height=\"328\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-5.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-24293\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-5.png 594w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-5-300x166.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 594px) 100vw, 594px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 2015 roku szare arkady przy ulicy J\u00f3zefa na Kazimierzu zyska\u0142y nowe barwy. Artysta Piotr Janowczyk stworzy\u0142 w tym miejscu cykl portret\u00f3w historycznych z inicjatywy Wandy Kalbarczyk, wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielki pubu i galerii \u201eWr\u0119ga\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na \u015bcianie spotka\u0142y si\u0119 postacie, poprzez kt\u00f3re mo\u017cna czyta\u0107 dzieje tej cz\u0119\u015bci miasta:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>cesarz J\u00f3zef II Habsburg \u2013 za\u0142o\u017cyciel i patron Wolnego Kr\u00f3lewskiego Miasta Podg\u00f3rza;<\/li>\n\n\n\n<li>Helena Rubinstein \u2013 tw\u00f3rczyni kosmetycznego imperium, stawiaj\u0105ca pierwsze kroki w rodzinnym sklepie na Podg\u00f3rzu;<\/li>\n\n\n\n<li>architekt Karol Knaus \u2013 jeden z kluczowych budowniczych Krakowa prze\u0142omu XIX i XX wieku;<\/li>\n\n\n\n<li>legendarna Esterka \u2013 ukochana kr\u00f3la Kazimierza Wielkiego;<\/li>\n\n\n\n<li>kr\u00f3l Kazimierz Wielki \u2013 monarcha, od kt\u00f3rego imienia dzielnica wzi\u0119\u0142a swoj\u0105 nazw\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ka\u017cdy wizerunek wzbogacono o bia\u0142e plamy i z\u0142ote wst\u0119gi, symbolizuj\u0105ce nadziej\u0119 oraz sukces. Ca\u0142o\u015b\u0107 opatrzono dwuj\u0119zycznymi tablicami informacyjnymi w j\u0119zyku polskim i angielskim.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Robot_Lema_i_koniec_swiata_gdy_literatura_staje_sie_adresem\"><\/span>Robot Lema i koniec \u015bwiata: gdy literatura staje si\u0119 adresem<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"589\" height=\"402\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-6.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-24296\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-6.png 589w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-6-300x205.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 589px) 100vw, 589px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 2012 roku na \u015bcianie przy ulicy J\u00f3zefi\u0144skiej artysta Filip Ku\u017aniarz wymalowa\u0142 posta\u0107 robota rodem z prozy Stanis\u0142awa Lema. Rysunkowi towarzyszy cytat z \u201eDialog\u00f3w\u201d, przestrzegaj\u0105cy przed losem ludzi, kt\u00f3rzy mogliby sta\u0107 si\u0119 \u201ebezm\u00f3zgimi s\u0142ugami \u017celaznych geniuszy\u201d. Ca\u0142o\u015b\u0107 wie\u0144czy has\u0142o \u201ePomy\u015bl: Literatura!\u201d. Dzi\u015b dla mieszka\u0144c\u00f3w to sta\u0142y element to\u017csamo\u015bci \u2013 <strong>o swojej kamienicy m\u00f3wi\u0105 po prostu: \u201edom pod robotem\u201d<\/strong>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na odwrocie tej samej \u015bciany widnieje praca \u201eGame Over?\u201d, kt\u00f3r\u0105 zaprojektowali Aleksandra Toborowicz i Micha\u0142 Pa\u0142asz. Ods\u0142oni\u0119to j\u0105 na kilka dni przed 21 grudnia 2012 roku, kiedy to wed\u0142ug interpretacji kalendarza Maj\u00f3w mia\u0142 nast\u0105pi\u0107 koniec \u015bwiata. Arty\u015bci przet\u0142umaczyli dawne piktogramy na estetyk\u0119 kultowej gry Tetris. W zestawieniu z Lemowskim robotem powsta\u0142 intryguj\u0105cy dwug\u0142os \u2013 g\u0142\u0119boka literacka refleksja s\u0105siaduje tu z ironicznym pytaniem o kres cywilizacji.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Krakowskie_murale_od_estetyki_do_miejskiego_dialogu\"><\/span>Krakowskie murale: od estetyki do miejskiego dialogu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"582\" height=\"391\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-7.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-24299\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-7.png 582w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2026\/09\/image-7-300x202.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 582px) 100vw, 582px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na pierwszy rzut oka krakowskie murale mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 jedynie dekoracj\u0105. Wystarczy jednak przyjrze\u0107 si\u0119 im uwa\u017cniej, by spod warstwy farby wy\u0142oni\u0142y si\u0119 opowie\u015bci, konflikty i biografie, kt\u00f3re inaczej spoczywa\u0142yby na dnie bibliotecznych teczek. Zdarza si\u0119, \u017ce <strong>mural potrafi przetrwa\u0107 samego <a href=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/historia-zycia-jana-matejki-polskiego-artysty-ktory-mieszkal-w-krakowie-3702\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/krakow1.one\/pl\/eternal\/historia-zycia-jana-matejki-polskiego-artysty-ktory-mieszkal-w-krakowie-3702\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">artyst\u0119<\/a><\/strong>, a miasto nie pozostawia tych prac przypadkowi.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Krak\u00f3w monitoruje stan wielkoformatowych dzie\u0142 i jasno okre\u015bla:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>jakie projekty mog\u0105 trafia\u0107 na zabytkowe elewacje;<\/li>\n\n\n\n<li>jak post\u0119powa\u0107 z malowid\u0142ami, kt\u00f3re ulegaj\u0105 naturalnemu zniszczeniu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powo\u0142anie miejskiego zespo\u0142u do spraw murali oraz wyznaczenie legalnych \u015bcian nie jest pust\u0105 procedur\u0105. To przemy\u015blany spos\u00f3b na prowadzenie partnerskiej dyskusji mi\u0119dzy tw\u00f3rcami a mieszka\u0144cami. Bo niekiedy zwyk\u0142a ceglana \u015bciana okazuje si\u0119 najlepszym stra\u017cnikiem tego, o czym miasto za \u017cadne skarby nie chce zapomnie\u0107.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Krakowskie murale \u0142atwo potraktowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako efektowne t\u0142o do zdj\u0119\u0107. Wystarczy jednak zatrzyma\u0107 si\u0119 przy \u015bcianie na Kazimierzu lub Podg\u00f3rzu, by natychmiast dostrzec wpisan\u0105 w ni\u0105 histori\u0119 okolicy. Wielkoformatowe malowid\u0142a przypominaj\u0105 o \u017cydowskim dziedzictwie, dramacie II wojny \u015bwiatowej, literaturze oraz postaciach, kt\u00f3rych nazwiska mog\u0142yby pozosta\u0107 jedynie w archiwach. Sztuka uliczna Krakowa nie tylko odmienia miejski [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":503,"featured_media":24276,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4822],"tags":[8089,8088,7609,8075,8080,7838,8085,8083,8082,8086,8077,8084,8081,5919,8087],"moimportance":[32,35],"motype":[4828],"moformat":[83],"class_list":["post-24306","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-cultural","tag-broken-fingaz-krakow","tag-festiwal-kultury-zydowskiej","tag-historia-krakowa","tag-judah-square","tag-krakowski-street-art","tag-kultura-krakowa","tag-malgorzata-markiewicz","tag-murale-kazimierz","tag-murale-w-krakowie","tag-podgorze-krakow","tag-silva-rerum","tag-stanislaw-lem-mural","tag-sztuka-uliczna-krakow","tag-zabytki-krakowa","tag-zydowski-kazimierz","moimportance-golovna-novyna","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-longread-short"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24306","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/503"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24306"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24306\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24308,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24306\/revisions\/24308"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24276"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24306"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=24306"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=24306"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=24306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}