{"id":23232,"date":"2025-11-07T07:19:29","date_gmt":"2025-11-07T06:19:29","guid":{"rendered":"https:\/\/ikrakow.net\/?p=23232"},"modified":"2025-11-07T07:24:54","modified_gmt":"2025-11-07T06:24:54","slug":"krakow-i-maarten-van-der-duijn-spotkanie-z-historia-i-sztuka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-23232-krakow-i-maarten-van-der-duijn-spotkanie-z-historia-i-sztuka","title":{"rendered":"Krak\u00f3w i Maarten van der Duijn \u2013 spotkanie z histori\u0105 i sztuk\u0105"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Krak\u00f3w zawsze potrafi\u0142 przyjmowa\u0107 z honorami go\u015bci. To miasto, w kt\u00f3rego uliczkach przeplataj\u0105 si\u0119 stulecia, a kawiarnie pami\u0119taj\u0105 g\u0142osy artyst\u00f3w i marzycieli z ca\u0142ego \u015bwiata. Nawet w najtrudniejszych czasach, gdy \u201e\u017celazna kurtyna\u201d oddziela\u0142a Wsch\u00f3d od Zachodu, Krak\u00f3w pozostawa\u0142 wysp\u0105 kultury i ducha. Zawsze znajdowali tam schronienie ci, kt\u00f3rzy szukali prawdy w sztuce: poeci i filozofowie, kompozytorzy i re\u017cyserzy. Kiedy Polska sta\u0142a u progu wielkich zmian, do miasta przyjecha\u0142 m\u0142ody holenderski re\u017cyser <strong>Maarten van der Duijn<\/strong>. By\u0142 rok 1989, \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d wznosi\u0142a flag\u0119 wolno\u015bci, a powietrze wype\u0142nia\u0142o si\u0119 oczekiwaniem na co\u015b nowego, pisze <a href=\"http:\/\/ikrakow.net\">ikrakow.net<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a74c5ad22dcc\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a74c5ad22dcc\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-23232-krakow-i-maarten-van-der-duijn-spotkanie-z-historia-i-sztuka\/#Rok_w_Krakowie_ktory_zadecydowal_o_losie_artysty\" >Rok w Krakowie, kt\u00f3ry zadecydowa\u0142 o losie artysty<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-23232-krakow-i-maarten-van-der-duijn-spotkanie-z-historia-i-sztuka\/#Szok_kulturowy_i_fascynujace_odkrycia\" >Szok kulturowy i fascynuj\u0105ce odkrycia<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-23232-krakow-i-maarten-van-der-duijn-spotkanie-z-historia-i-sztuka\/#Pierwsze_kroki_w_teatrze\" >Pierwsze kroki w teatrze<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-23232-krakow-i-maarten-van-der-duijn-spotkanie-z-historia-i-sztuka\/#Swiadek_wydarzen_historycznych\" >\u015awiadek wydarze\u0144 historycznych<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-23232-krakow-i-maarten-van-der-duijn-spotkanie-z-historia-i-sztuka\/#Krakow_jako_serce_Europy\" >Krak\u00f3w jako serce Europy<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-23232-krakow-i-maarten-van-der-duijn-spotkanie-z-historia-i-sztuka\/#Tworcza_wizytowka_Polski\" >Tw\u00f3rcza wizyt\u00f3wka Polski<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-23232-krakow-i-maarten-van-der-duijn-spotkanie-z-historia-i-sztuka\/#Krakow_i_jego_artysci\" >Krak\u00f3w i jego arty\u015bci<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rok_w_Krakowie_ktory_zadecydowal_o_losie_artysty\"><\/span>Rok w Krakowie, kt\u00f3ry zadecydowa\u0142 o losie artysty<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Koniec lat 80. XX wieku by\u0142 czasem wielkich zawirowa\u0144 spo\u0142ecznych w Europie. Na tle upadku starych re\u017cim\u00f3w i pojawienia si\u0119 nowych idei w centrum tych wydarze\u0144 znalaz\u0142 si\u0119 m\u0142ody holenderski student Maarten van der Duijn. Wspomina\u0142 p\u00f3\u017aniej, \u017ce \u00f3wczesna Polska pozostawa\u0142a dla wi\u0119kszo\u015bci zachodnioeuropejczyk\u00f3w krajem niemal nieznanym, oddzielonym barierami politycznymi. Nawet w kr\u0119gach student\u00f3w kierunk\u00f3w humanistycznych, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142 Maarten, wiedza o \u017cyciu za \u201e\u017celazn\u0105 kurtyn\u0105\u201d by\u0142a ograniczona.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na trzecim roku Uniwersytetu w Lejdzie Maarten przypadkiem zobaczy\u0142 og\u0142oszenie o mo\u017cliwo\u015bci studiowania w Polsce. Z ciekawo\u015bci wype\u0142ni\u0142 wniosek, a pod koniec roku otrzyma\u0142 list z Krakowa, informuj\u0105cy, \u017ce zosta\u0142 przyj\u0119ty na uniwersytet. Cho\u0107 van der Duijn nie zna\u0142 j\u0119zyka polskiego i nie wyobra\u017ca\u0142 sobie, co dok\u0142adnie b\u0119dzie robi\u0142 w tym kraju, postanowi\u0142 spr\u00f3bowa\u0107. Rodzina podesz\u0142a do decyzji ironicznie, ale m\u0142ody Holender potraktowa\u0142 przysz\u0142\u0105 podr\u00f3\u017c jako przygod\u0119, zdoln\u0105 otworzy\u0107 przed nim nowy \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Szok_kulturowy_i_fascynujace_odkrycia\"><\/span>Szok kulturowy i fascynuj\u0105ce odkrycia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"460\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-25.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23187\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-25.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-25-300x213.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do Polski van der Duijn przyby\u0142 pod koniec 1988 roku. M\u0142odemu Holendrowi pomog\u0142a polska rodzina, kt\u00f3rej kontakty otrzyma\u0142 w ambasadzie Holandii. Gospodarze pokazali mu miasto, zapoznali ze swoimi przyjaci\u00f3\u0142mi, opowiedzieli o \u017cyciu w Polsce. Ta otwarto\u015b\u0107 zachwyci\u0142a obcokrajowca, kt\u00f3ry po raz pierwszy spotka\u0142 si\u0119 z tak szczerym przyj\u0119ciem. Wkr\u00f3tce zacz\u0105\u0142 m\u00f3wi\u0107 po polsku i, rozmawiaj\u0105c z r\u00f3\u017cnymi lud\u017ami, po raz pierwszy poczu\u0142, jak g\u0142\u0119boko kultura przenika codzienne \u017cycie Polak\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Krakowie lat 80. widzia\u0142 kawiarnie w piwnicach, szczeg\u00f3lnie lubi\u0142 legendarny kabaret <strong>\u201ePiwnica pod Baranami\u201d<\/strong>, odwiedza\u0142 wieczory jazzowe, spotkania studenckie, gdzie s\u0142uchano wierszy Mickiewicza i starych piosenek. Re\u017cyser opowiada\u0142 p\u00f3\u017aniej, \u017ce najbardziej zaskoczy\u0142o go, jak dobrze m\u0142odzi ludzie znali klasyczn\u0105 poezj\u0119 i pie\u015bni minionych stuleci, co w Holandii uwa\u017ca\u0142 za niemo\u017cliwe. Taki kontrast z racjonalnym i pragmatycznym Zachodem sta\u0142 si\u0119 dla Maartena wa\u017cnym odkryciem tw\u00f3rczym.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pierwsze_kroki_w_teatrze\"><\/span>Pierwsze kroki w teatrze<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"506\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-26.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23190\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-26.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-26-300x235.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Zdj\u0119cie: spektakl Tadeusza Kantora<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gdy van der Duijn zaaklimatyzowa\u0142 si\u0119 w nowym miejscu, zacz\u0105\u0142 ucz\u0119szcza\u0107 na uniwersytet i do szko\u0142y teatralnej, gdzie pozna\u0142 wyk\u0142adowc\u00f3w i student\u00f3w. Coraz bardziej poci\u0105ga\u0142 go <a href=\"https:\/\/sumy-trend.in.ua\/uk\/eternal-1473-pershyj-sumskyj-zymovyj-teatr-pryskiplyva-publika-zirkovi-gastrolery\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">teatr<\/a> \u2013 forma sztuki zdolna po\u0142\u0105czy\u0107 intelekt i emocje, s\u0142owo i dzia\u0142anie. Dzi\u0119ki nowym znajomo\u015bciom Maarten trafi\u0142 na sta\u017c do \u201eCricoteki\u201d \u2013 awangardowego teatru Tadeusza Kantora, jednego z najbardziej wp\u0142ywowych re\u017cyser\u00f3w Europy XX wieku. Pierwsze zetkni\u0119cie z jego tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 by\u0142o wstrz\u0105sem. Jak wspomina\u0142 van der Duijn, pocz\u0105tkowo niczego z tego, co zobaczy\u0142, nie rozumia\u0142: aktorzy poruszali si\u0119 jak lalki, sceny powtarza\u0142y si\u0119, a sam pan Tadeusz przebywa\u0142 na scenie razem z nimi. Szczeg\u00f3lnie poruszy\u0142 go Teatr \u015amierci Kantora, kt\u00f3ry zadziwi\u0142 ca\u0142\u0105 Europ\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dopiero p\u00f3\u017aniej m\u0142ody cz\u0142owiek zrozumia\u0142, \u017ce chodzi o teatr pami\u0119ci, gdzie historia i trauma o\u017cywaj\u0105 w grze cia\u0142a i gest\u00f3w. Spotkanie z Kantorem zadecydowa\u0142o o profesjonalnym wyborze m\u0142odego artysty. W\u0142a\u015bnie wtedy postanowi\u0142, \u017ce teatr stanie si\u0119 jego g\u0142\u00f3wnym zaj\u0119ciem. \u201eCricoteka\u201d (jak i ca\u0142e polskie do\u015bwiadczenie) otworzy\u0142a Maartenowi inn\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119 sztuki scenicznej \u2013 jako spos\u00f3b na refleksj\u0119 historyczn\u0105, a nie tylko form\u0119 rozrywki. Go\u015b\u0107 nie szuka\u0142 odpowiedzi, czym r\u00f3\u017cni si\u0119 teatr Tadeusza Kantora od innych, a po prostu ch\u0142on\u0105\u0142 interesuj\u0105ce idee. Czasem sztuka Krakowa objawia\u0142a si\u0119 w ulicznych akcjach absurdu, takich jak Pomara\u0144czowa Alternatywa, kiedy po demonstracjach wr\u0119czano policjantom kwiaty, przepraszaj\u0105c za wcze\u015bniejsze starcia. Zdaniem van der Duijna, by\u0142o to sztuk\u0105 nie dla sztuki, a w celu przekazania mieszka\u0144com wa\u017cnych prawd.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Swiadek_wydarzen_historycznych\"><\/span>\u015awiadek wydarze\u0144 historycznych<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"442\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-27.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23193\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-27.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-27-300x205.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Zdj\u0119cie: lider polskiego zwi\u0105zku zawodowego robotnik\u00f3w Lech Wa\u0142\u0119sa na wiecu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u00f3wnolegle z poszukiwaniami teatralnymi Maarten zanurza\u0142 si\u0119 w \u017cycie publiczne. Na jego oczach odbywa\u0142y si\u0119 demonstracje studenckie, starcia z milicj\u0105, spontaniczne protesty. Widzia\u0142, jak m\u0142odzi ludzie wchodzili na pomnik Mickiewicza, a si\u0142y porz\u0105dkowe rozp\u0119dza\u0142y t\u0142um armatkami wodnymi. Polska sta\u0142a u progu zmian, i to czu\u0107 by\u0142o w powietrzu. Wed\u0142ug re\u017cysera, wtedy wszyscy rozumieli, \u017ce s\u0105 uczestnikami prze\u0142omowego momentu. Stary \u015bwiat znika\u0142, a zaczyna\u0142a si\u0119 nowa epoka, kt\u00f3ra obiecywa\u0142a: wszystko b\u0119dzie inaczej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Komunistyczna codzienno\u015b\u0107, ograniczony asortyment produkt\u00f3w, system kartkowy, przemyt \u2013 wszystko to tworzy\u0142o zupe\u0142nie inny rytm \u017cycia. U Maartena nawet kr\u00f3tka podr\u00f3\u017c do Berlina Zachodniego po kilku miesi\u0105cach sp\u0119dzonych w Polsce wywo\u0142a\u0142a szok, poniewa\u017c tamtejszy dostatek wydawa\u0142 si\u0119 niewiarygodny. Wra\u017cenia z ogranicze\u0144 panuj\u0105cych w Europie Wschodniej pozosta\u0142y z nim na zawsze. Dla pokolenia, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142o to do\u015bwiadczenie, sta\u0142o si\u0119 oczywiste: zwyci\u0119stwo Zachodu przynios\u0142o nowe mo\u017cliwo\u015bci, ale jednocze\u015bnie odebra\u0142o integralno\u015b\u0107, gdzie kultura i polityka \u015bci\u015ble przeplata\u0142y si\u0119 z codziennym \u017cyciem.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Krakow_jako_serce_Europy\"><\/span>Krak\u00f3w jako serce Europy<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"451\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-28.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23196\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-28.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-28-300x209.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Zdj\u0119cie: spektakl Tadeusza Kantora<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Van der Duijna uderzy\u0142o, \u017ce europejskie warto\u015bci nie rozmy\u0142y si\u0119 za \u201e\u017celazn\u0105 kurtyn\u0105\u201d \u2013 historia i kultura nadal odgrywa\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu ludzi. W tej przestrzeni sztuka i polityka, pami\u0119\u0107 i \u017cycie codzienne by\u0142y ze sob\u0105 powi\u0105zane. Dla Polak\u00f3w kultura oznacza\u0142a walk\u0119 o byt, o to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105 i wolno\u015b\u0107. Podczas gdy dla \u00f3wczesnych zachodnioeuropejczyk\u00f3w \u017cycie cz\u0119sto postrzegane by\u0142o jako gra, przygodowe do\u015bwiadczenie, a prawdziwe idea\u0142y traci\u0142y praktyczn\u0105 wag\u0119. Polska rzeczywisto\u015b\u0107, walka o kraj i kultur\u0119, \u015bwiadomo\u015b\u0107 historycznych strat \u2013 wszystko to kszta\u0142towa\u0142o w Maartnie gotowo\u015b\u0107 do dzia\u0142ania, wychodzenia na ulice i bronienia wa\u017cnych dla Polak\u00f3w warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do\u015bwiadczenie w Polsce radykalnie wp\u0142yn\u0119\u0142o na re\u017cysera. To, co zobaczy\u0142 w Krakowie, zdefiniowa\u0142o jego stosunek do tw\u00f3rczo\u015bci i sta\u0142o si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji na ca\u0142e \u017cycie. Szczeg\u00f3lnie wp\u0142yn\u0119\u0142y na niego spektakle i arty\u015bci: wyst\u0119py Andrzeja Wajdy, \u201eNoc Listopadowa\u201d, teatr z Moskwy, dzie\u0142a Krzysztofa Kie\u015blowskiego. By\u0142y to <strong>jaskrawe lekcje dramaturgii, plastyki teatralnej i re\u017cyserii<\/strong>. Dzi\u0119ki rokowi sp\u0119dzonemu w Polsce, van der Duijn u\u015bwiadomi\u0142 sobie, \u017ce teatr mo\u017ce by\u0107 nie tylko scen\u0105, ale i przestrzeni\u0105 do refleksji historycznej.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tworcza_wizytowka_Polski\"><\/span>Tw\u00f3rcza wizyt\u00f3wka Polski<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"598\" height=\"427\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-29.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23199\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-29.png 598w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-29-300x214.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 598px) 100vw, 598px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla Maartena literatura i teatr sta\u0142y si\u0119 prawdziwym bogactwem kraju, a arty\u015bci \u2013 bohaterami, kt\u00f3rzy robili wszystko, co mo\u017cliwe, aby dziedzictwo kulturowe pozosta\u0142o priorytetem w \u017cyciu narodu. Wywnioskowa\u0142, \u017ce ka\u017cdy kraj ma swoje mocne strony w sztuce. Holandia znana jest z malarstwa, a wsp\u00f3\u0142cze\u015bni tw\u00f3rcy \u2013 zw\u0142aszcza operatorzy filmowi \u2013 z powodzeniem pracuj\u0105 ze \u015bwiat\u0142em i kamer\u0105. Holandia mo\u017ce pochwali\u0107 si\u0119 mniejsz\u0105 literatur\u0105, ale widoczne s\u0105 silne pozycje w sztuce wizualnej. Natomiast Polska, zdaniem van der Duijna, zawsze wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 teatralno\u015bci\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci g\u0142\u0119bokim teatrem dramatycznym i teatrem absurdu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po powrocie do ojczyzny, re\u017cyser zacz\u0105\u0142 nawet wykorzystywa\u0107 elementy \u201epolskiego absurdu\u201d we w\u0142asnych sztukach. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w sta\u0142a si\u0119 inscenizacja o polskim rz\u0105dzie na uchod\u017astwie. Absurdalno\u015b\u0107 sytuacji polega\u0142a na tym, \u017ce rz\u0105d uchwala\u0142 ustawy, nie maj\u0105c realnej w\u0142adzy. I dopiero przez radio dowiedzia\u0142 si\u0119 o zwyci\u0119stwie \u201eSolidarno\u015bci\u201d i u\u015bwiadomi\u0142 sobie, \u017ce jego rola dobieg\u0142a ko\u0144ca. T\u0119 sztuk\u0119 autor zaprezentowa\u0142 w Londynie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Krakow_i_jego_artysci\"><\/span>Krak\u00f3w i jego arty\u015bci<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"388\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-30.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23202\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-30.png 647w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/11\/image-30-300x180.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00f3\u017aniej van der Duijn, wsp\u00f3lnie z polskimi artystami, stworzy\u0142 oper\u0119: przepisa\u0142 libretto w\u0142oskiej klasyki w taki spos\u00f3b, \u017ce powsta\u0142a nowoczesna, absurdalna inscenizacja, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy\u0142a humor z satyr\u0105 polityczn\u0105. Spektakl odni\u00f3s\u0142 ogromny sukces. Wtedy Maarten marzy\u0142 o powrocie do polskich teatr\u00f3w, stworzeniu w\u0142asnej sztuki i wystawieniu jej w Polsce. Bardzo chcia\u0142 ponownie zanurzy\u0107 si\u0119 w tym kulturalnym \u015brodowisku, kt\u00f3re tak inspirowa\u0142o go w m\u0142odo\u015bci. Z czasem Maarten van der Duijn wielokrotnie przyje\u017cd\u017ca\u0142 do Krakowa i Warszawy. Jak sam m\u00f3wi\u0142, te podr\u00f3\u017ce natychmiast przywraca\u0142y mu poczucie tego szczeg\u00f3lnego czasu ko\u0144ca lat 80. \u2013 epoki \u201eSolidarno\u015bci\u201d, spotka\u0144 studenckich, jazzowych piwnic i \u017cywej kultury miasta. Dla znanego re\u017cysera Krak\u00f3w na zawsze pozosta\u0142 miejscem, gdzie po raz pierwszy poczu\u0142 si\u0142\u0119 kultury i jej zdolno\u015b\u0107 do kszta\u0142towania spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tak, przez wiele dziesi\u0119cioleci miasto kr\u00f3l\u00f3w przyjmowa\u0142o artyst\u00f3w z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w, otwiera\u0142o nowe horyzonty, pokazywa\u0142o, jak tworzy si\u0119 histori\u0119 na placach, w kawiarniach, salach teatralnych. Wed\u0142ug wspomnie\u0144 van der Duijna, w\u0142a\u015bnie wtedy Krak\u00f3w da\u0142 mu mo\u017cliwo\u015b\u0107 odczucia warto\u015bci kultury jako zjawiska spo\u0142ecznego. I przekona\u0142, \u017ce nie tylko kszta\u0142tuje pokolenie artyst\u00f3w, ale i staje si\u0119 o\u015brodkiem europejskiej tw\u00f3rczo\u015bci, gdzie poczucie momentu historycznego, wolno\u015bci i g\u0142\u0119bi kulturowej tworzy niepowtarzaln\u0105 atmosfer\u0119. Atmosfer\u0119 miejsca zdolnego inspirowa\u0107 nawet tych, kt\u00f3rzy przyje\u017cd\u017caj\u0105 z daleka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Krak\u00f3w zawsze potrafi\u0142 przyjmowa\u0107 z honorami go\u015bci. To miasto, w kt\u00f3rego uliczkach przeplataj\u0105 si\u0119 stulecia, a kawiarnie pami\u0119taj\u0105 g\u0142osy artyst\u00f3w i marzycieli z ca\u0142ego \u015bwiata. Nawet w najtrudniejszych czasach, gdy \u201e\u017celazna kurtyna\u201d oddziela\u0142a Wsch\u00f3d od Zachodu, Krak\u00f3w pozostawa\u0142 wysp\u0105 kultury i ducha. Zawsze znajdowali tam schronienie ci, kt\u00f3rzy szukali prawdy w sztuce: poeci i filozofowie, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":504,"featured_media":23206,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4822],"tags":[7845,7835,7837,7596,7846,7838,7841,7834,7839,7836,7840,7833,7842,7843,7844],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[83],"class_list":["post-23232","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-cultural","tag-andrzej-wajda","tag-cricoteka","tag-holenderski-rezyser","tag-krakow","tag-krzysztof-kieslowski","tag-kultura-krakowa","tag-lata-80","tag-maarten-van-der-duijn","tag-piwnica-pod-baranami","tag-solidarnosc","tag-studenci","tag-tadeusz-kantor","tag-teatr-absurdu","tag-teatr-polski","tag-zelazna-kurtyna","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-longread-short"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23232","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/504"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23232"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23232\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23233,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23232\/revisions\/23233"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23206"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23232"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=23232"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=23232"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=23232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}