{"id":22827,"date":"2025-08-16T18:15:20","date_gmt":"2025-08-16T16:15:20","guid":{"rendered":"https:\/\/ikrakow.net\/?p=22827"},"modified":"2025-08-16T18:21:12","modified_gmt":"2025-08-16T16:21:12","slug":"jak-leczono-mieszkancow-w-sredniowiecznym-krakowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-22827-jak-leczono-mieszkancow-w-sredniowiecznym-krakowie","title":{"rendered":"Jak leczono mieszka\u0144c\u00f3w w \u015bredniowiecznym Krakowie"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Medycyna ma g\u0142\u0119bokie korzenie, poniewa\u017c jej pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 najdawniejszych etap\u00f3w historii ludzko\u015bci. Dowody archeologiczne ze stanowisk pierwotnych ludzi \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce nawet w tych odleg\u0142ych czasach d\u0105\u017cyli oni do walki z chorobami i cierpieniem, szukaj\u0105c \u015brodk\u00f3w do ich wyleczenia, pisze <a href=\"http:\/\/ikrakow.net\">ikrakow.net<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W okresie tzw. \u201ewiek\u00f3w ciemnych\u201d system opieki zdrowotnej w Europie Zachodniej prze\u017cywa\u0142 powa\u017cny kryzys. W odr\u00f3\u017cnieniu od Bizancjum i \u015bwiata islamskiego, gdzie antyczna wiedza by\u0142a przechowywana i rozwijana, w zachodnim \u015bwiecie chrze\u015bcija\u0144skim przez d\u0142ugi czas by\u0142a ona zamkni\u0119ta w murach klasztor\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie szpitale klasztorne przez d\u0142ugi czas by\u0142y jedynymi o\u015brodkami pomocy medycznej. Dopiero z pojawieniem si\u0119 uniwersytet\u00f3w nast\u0105pi\u0142o prawdziwe odrodzenie wiedzy w dziedzinie medycyny.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a67452080a14\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a67452080a14\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-22827-jak-leczono-mieszkancow-w-sredniowiecznym-krakowie\/#Nie_chorowac_albo_sie_modlic\" >Nie chorowa\u0107 albo si\u0119 modli\u0107<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-22827-jak-leczono-mieszkancow-w-sredniowiecznym-krakowie\/#Teoria_humoralna\" >Teoria humoralna<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-22827-jak-leczono-mieszkancow-w-sredniowiecznym-krakowie\/#O_pomoc_do_swietych\" >O pomoc do \u015bwi\u0119tych<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-22827-jak-leczono-mieszkancow-w-sredniowiecznym-krakowie\/#Flebotomia_i_trepanacja\" >Flebotomia i trepanacja<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Nie_chorowac_albo_sie_modlic\"><\/span>Nie chorowa\u0107 albo si\u0119 modli\u0107<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W \u015bredniowiecznym Krakowie mieszka\u0144cy woleli nie chorowa\u0107, poniewa\u017c po pierwsze, niewielu mia\u0142o mo\u017cliwo\u015bci finansowe, by uzyska\u0107 kwalifikowan\u0105 pomoc lekarsk\u0105, a po drugie, nie zawsze taka pomoc ko\u0144czy\u0142a si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie. Biednym mieszczanom czy ch\u0142opom pozostawa\u0142o modli\u0107 si\u0119 lub zwraca\u0107 si\u0119 do ludowych uzdrowicieli, cyrulik\u00f3w i astrolog\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tamtych czasach istnia\u0142o wiele chor\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0142y prowadzi\u0107 do \u015bmierci. To, co dzi\u015b wydaje si\u0119 niewielk\u0105 dolegliwo\u015bci\u0105, wtedy cz\u0119sto stawa\u0142o si\u0119 wyrokiem. Dzi\u0119ki osi\u0105gni\u0119ciom wsp\u00f3\u0142czesnej medycyny wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych chor\u00f3b jest dzi\u015b leczona szybko i skutecznie, a niekt\u00f3re uda\u0142o si\u0119 nawet ca\u0142kowicie wyeliminowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W XIV-XV wieku w Polsce by\u0142o <strong>mniej ni\u017c 500 lekarzy<\/strong>, z czego oko\u0142o po\u0142owa praktykowa\u0142a w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Medycyna \u015bredniowiecza opiera\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na dziedzictwie uczonych antycznych \u2014 w szczeg\u00f3lno\u015bci na wiedzy zapo\u017cyczonej od Grek\u00f3w i Rzymian. Dopiero p\u00f3\u017aniej, w regionach takich jak Hiszpania, Sycylia i pa\u0144stwa krzy\u017cowc\u00f3w, zacz\u0119to aktywnie t\u0142umaczy\u0107 prace medyk\u00f3w arabskich. Centraln\u0105 postaci\u0105 dla \u00f3wczesnych lekarzy europejskich pozostawa\u0142 <strong>Claudius Galen<\/strong> \u2014 my\u015bliciel z II wieku, kt\u00f3rego idee sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 edukacji medycznej i by\u0142y studiowane na wiod\u0105cych uniwersytetach Europy od XII wieku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tamtych czasach nie wszyscy lekarze posiadali wykszta\u0142cenie uniwersyteckie. Istnieli specjali\u015bci w\u0105skiego profilu \u2014 na przyk\u0142ad cyrulicy, kt\u00f3rzy zajmowali si\u0119 podstawowymi zabiegami medycznymi. Zdobywali oni wiedz\u0119 nie na uczelniach, ale bezpo\u015brednio od mistrz\u00f3w, przejmuj\u0105c do\u015bwiadczenie poprzez terminowanie. Poziom us\u0142ug medycznych \u015bwiadczonych przez takich specjalist\u00f3w cz\u0119sto by\u0142 niewiele gorszy od us\u0142ug ich koleg\u00f3w z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem. Przed rozpocz\u0119ciem w\u0142asnej praktyki jedni i drudzy musieli przej\u015b\u0107 atestacj\u0119 zawodow\u0105 przed specjaln\u0105 komisj\u0105, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzili przedstawiciele miejscowej elity i duchowie\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O wiele p\u00f3\u017aniej w szpitalu \u015awi\u0119tego \u0141azarza w Warszawie za\u0142o\u017cono szko\u0142\u0119 chirurgiczn\u0105 do kszta\u0142cenia cyrulik\u00f3w dla wojska. Istnia\u0142a ona jednak tylko pi\u0119\u0107 lat.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Teoria_humoralna\"><\/span>Teoria humoralna<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/08\/ad_4nxf0ye1p13uud05ou9ytrhiqtjlfayqftbsgpambryqqlf63wy3ibkisa7xred0kp9zogbltou5cri5dxienensd7fa5kkxmdtdx4rjxsz2fgyujopgfiwnyqwsysmqxdud5sufm2gkeylznukq_7ccoc9uvjqsmaaa.png\" alt=\"\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Zdj\u0119cie: \u015aredniowieczny medyk bada mocz pacjenta, Wikimedia Commons<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przez wiele wiek\u00f3w medycyna \u015bredniowieczna opiera\u0142a si\u0119 na teorii humoralnej, kt\u00f3ra zosta\u0142a opracowana przez rzymskiego lekarza Klaudiusza Galena. Wed\u0142ug tej teorii ludzkie zdrowie zale\u017ca\u0142o od harmonijnego stosunku czterech podstawowych p\u0142yn\u00f3w organizmu \u2014 krwi, \u017c\u00f3\u0142tej \u017c\u00f3\u0142ci, \u015bluzu (flegmy) i czarnej \u017c\u00f3\u0142ci. Jakiekolwiek zaburzenie tej r\u00f3wnowagi by\u0142o uwa\u017cane za pierwotn\u0105 przyczyn\u0119 chor\u00f3b, zar\u00f3wno cielesnych, jak i psychicznych. W przypadku wykrycia zaburzenia r\u00f3wnowagi humoralnej lekarze starali si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 j\u0105 poprzez korekt\u0119 diety lub zastosowanie \u015brodk\u00f3w leczniczych. Niekt\u00f3re z nich mia\u0142y pochodzenie ro\u015blinne i czasami faktycznie wykazywa\u0142y efekt terapeutyczny, podczas gdy inne, najprawdopodobniej, dzia\u0142a\u0142y dzi\u0119ki efektowi placebo, nie maj\u0105c obiektywnej skuteczno\u015bci medycznej. Do postawienia prawid\u0142owej diagnozy nale\u017ca\u0142o zbada\u0107 kolor i konsystencj\u0119 pobranej krwi, moczu i ka\u0142u, a tak\u017ce dok\u0142adnie obejrze\u0107 cia\u0142o pacjenta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015aredniowieczni lekarze musieli dobrze orientowa\u0107 si\u0119 w fitoterapii. Ci, kt\u00f3rzy dopiero zaczynali praktyk\u0119, musieli zna\u0107 co najmniej kilkaset ro\u015blin leczniczych lub tych, kt\u00f3re za takie uwa\u017cano. Z historycznych \u017ar\u00f3de\u0142 wiadomo, \u017ce na przyk\u0142ad piwonia by\u0142a stosowana do leczenia padaczki, a rabarbar \u2014 w chorobach w\u0105troby. Do znieczulania z\u0119b\u00f3w u\u017cywano nalewki z czosnku na alkoholu (cho\u0107 nadmierne spo\u017cycie mog\u0142o powodowa\u0107 efekty uboczne \u2014 od b\u00f3lu g\u0142owy po problemy ze wzrokiem, a nawet pojawienie si\u0119 wszy). Olej konopny uwa\u017cano za skuteczny \u015brodek na b\u00f3le g\u0142owy, a p\u00f3\u017aniej stosowano go przy migrenach, cho\u0107 nie bez kontrowersji. Odwar z korzenia szczawiu, zaparzony w occie, przepisywano na problemy ze sk\u00f3r\u0105 i paznokciami. Do poprawy snu stosowano mieszank\u0119 oleju z kopru w\u0142oskiego i nasion maku, a k\u0105piel z dodatkiem naparu z bluszczu, jak wierzono, mog\u0142a pom\u00f3c w rozpuszczeniu kamieni nerkowych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"O_pomoc_do_swietych\"><\/span>O pomoc do \u015bwi\u0119tych<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/08\/ad_4nxetgnoi7r2p8c1vaaefacrcbap_v0iaaashrwxvusrm2sn37fyptctrw3va8f4hhnzkx9gt2-s3sb2yvabfjnmitwq-wq4qyqsl7g3_19rub0ocma1foasiutm6zzmbfozz-klmwwkeylznukq_7ccoc9uvjqsmaaa.png\" alt=\"\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Zdj\u0119cie: \u015awi\u0119ty Sebastian, Wikimedia Commons<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zar\u00f3wno lekarze, jak i pacjenci \u015bredniowiecznego Krakowa mieli szczeg\u00f3lny \u015bwiatopogl\u0105d, w kt\u00f3rym \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 przes\u0105dy, wiara w astrologi\u0119, alchemi\u0119, magiczne praktyki i g\u0142\u0119boka religijno\u015b\u0107. Elementy te nie by\u0142y ze sob\u0105 sprzeczne, lecz harmonijnie wsp\u00f3\u0142istnia\u0142y. Powszechne by\u0142o przekonanie, \u017ce <strong>prawdziwe uzdrowienie jest mo\u017cliwe tylko dzi\u0119ki boskiej interwencji<\/strong>. Dlatego modlitwa by\u0142a uwa\u017cana za nie mniej skuteczn\u0105 ni\u017c leki. Ludzie zwracali si\u0119 do \u015bwi\u0119tych patron\u00f3w, zwi\u0105zanych z okre\u015blonymi chorobami, lub szukali pomocy u lokalnych cudotw\u00f3rc\u00f3w, maj\u0105c nadziej\u0119 na nadprzyrodzone uzdrowienie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W modlitwach proszono o pomoc Kosm\u0119 i Damiana \u2014 \u015bwi\u0119tych patron\u00f3w samej medycyny. \u015awi\u0119ty \u0141azarz pomaga\u0142 w leczeniu <a href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-epidemie-w-historii-krakowa\">tr\u0105du<\/a>, \u015awi\u0119ty Antoni \u2014 tr\u0105dziku na twarzy, \u015awi\u0119ty Sebastian pomaga\u0142 w przypadku d\u017cumy, w przypadku zaburze\u0144 mowy zwracano si\u0119 do \u015awi\u0119tego Stanis\u0142awa, a s\u0142uchu \u2014 do \u015awi\u0119tej Kingi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Krakowianie szukali ratunku tak\u017ce u miejscowych \u015bwi\u0119tych i b\u0142ogos\u0142awionych. Tak, po \u015bmierci b\u0142ogos\u0142awionej Salomei Krakowskiej, wed\u0142ug poda\u0144, z jej cia\u0142a mia\u0142a wydziela\u0107 si\u0119 wonna oliwa o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach leczniczych. Krakowianie wierzyli, \u017ce jest ona w stanie wyleczy\u0107 ka\u017cd\u0105 dolegliwo\u015b\u0107, dlatego masowo przychodzili do jej grobowca.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Flebotomia_i_trepanacja\"><\/span>Flebotomia i trepanacja<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2025\/08\/ad_4nxen3-l4vfbz2g_sradramsa_2yvpp_jd40e24u9vuae0qtpepqzh-ebdugcululpk3au-dxkjqhchmyufqoe6jfzpmvgfq8ruwccauc_zc5vzglujk7gxn0fxuet-ujkojrqqukiakeylznukq_7ccoc9uvjqsmaaa.png\" alt=\"\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Zdj\u0119cie: Puszczanie krwi, Wikimedia Commons<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jedn\u0105 z najcz\u0119stszych praktyk medycznych, stosowanych w medycynie \u015bredniowiecznej, by\u0142o upuszczanie krwi (flebotomia). Procedur\u0119 t\u0119 uwa\u017cano za skuteczn\u0105 nie tylko jako metod\u0119 leczenia r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b, ale tak\u017ce jako \u015brodek profilaktyczny dla utrzymania og\u00f3lnego stanu zdrowia i zapobiegania rozwojowi chor\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z powa\u017cnych niedoci\u0105gni\u0119\u0107 medycyny \u015bredniowiecznej by\u0142o niewystarczaj\u0105ce zrozumienie anatomii cz\u0142owieka. W du\u017cej mierze by\u0142o to spowodowane zakazami religijnymi obowi\u0105zuj\u0105cymi w Europie Zachodniej: przeprowadzanie sekcji zw\u0142ok ludzkich by\u0142o albo surowo ograniczone, albo ca\u0142kowicie zakazane. W zwi\u0105zku z tym medycy studiowali budow\u0119 anatomiczn\u0105, wykorzystuj\u0105c cia\u0142a \u015bwi\u0144, co znacznie utrudnia\u0142o praktyczne zastosowanie tej wiedzy w leczeniu ludzi. Z powodu braku dost\u0119pu do ludzkich cia\u0142 przyszli lekarze cz\u0119sto ucz\u0119szczali na publiczne egzekucje, aby dokona\u0107 obserwacji lub sporz\u0105dzi\u0107 notatki anatomiczne. Ich wiedza na temat anatomii opiera\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na pracach Klaudiusza Galena, kt\u00f3ry sam nie przeprowadza\u0142 sekcji zw\u0142ok ludzkich, lecz bada\u0142 cia\u0142a ma\u0142p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W okresie \u015bredniowiecza stosowano r\u00f3wnie\u017c metody leczenia chirurgicznego. Do najcz\u0119stszych zabieg\u00f3w nale\u017ca\u0142o nastawianie z\u0142amanych ko\u015bci i amputacja ko\u0144czyn dotkni\u0119tych zgorzel\u0105. Dane archeologiczne \u015bwiadcz\u0105, \u017ce \u00f3wcze\u015bni chirurdzy skutecznie przeprowadzali trepanacj\u0119 czaszki. Analiza \u015bredniowiecznych czaszek ze \u015bladami zabieg\u00f3w chirurgicznych \u2014 jedna z nich jest eksponowana w podziemiach na Rynku G\u0142\u00f3wnym w Krakowie \u2014 \u015bwiadczy o tym, \u017ce rany pooperacyjne cz\u0119sto goj\u0105 si\u0119 pomy\u015blnie. Potwierdza to, \u017ce pacjenci, kt\u00f3rzy przeszli trepanacj\u0119, nie tylko prze\u017cywali operacj\u0119, ale tak\u017ce \u017cyli przez d\u0142ugi czas po niej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zatem \u015bredniowieczna medycyna w Krakowie opiera\u0142a si\u0119 na po\u0142\u0105czeniu antycznych teorii, fitoterapii i praktyk religijnych, charakteryzuj\u0105c si\u0119 ograniczon\u0105 wiedz\u0105 z zakresu anatomii, powszechnym stosowaniem upuszczania krwi i zabieg\u00f3w chirurgicznych, a tak\u017ce znaczn\u0105 rol\u0105 wierze\u0144 duchowych w procesie leczenia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Medycyna ma g\u0142\u0119bokie korzenie, poniewa\u017c jej pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 najdawniejszych etap\u00f3w historii ludzko\u015bci. Dowody archeologiczne ze stanowisk pierwotnych ludzi \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce nawet w tych odleg\u0142ych czasach d\u0105\u017cyli oni do walki z chorobami i cierpieniem, szukaj\u0105c \u015brodk\u00f3w do ich wyleczenia, pisze ikrakow.net. W okresie tzw. \u201ewiek\u00f3w ciemnych\u201d system opieki zdrowotnej w Europie Zachodniej prze\u017cywa\u0142 powa\u017cny [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":507,"featured_media":22777,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4821],"tags":[7637,7636,7629,7627,6193,7633,7632,7639,7631,7628,7630,7635,7634,5919],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[83],"class_list":["post-22827","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-healthy","tag-apteka-3","tag-chirurgia","tag-farmacja","tag-fitoterapia","tag-historia-medycyny","tag-krakow-sredniowiecze","tag-lecznictwo","tag-medycyna","tag-medycyna-dawniej","tag-teoria-humoralna","tag-uzdrowiciele","tag-wiek-xv","tag-zabytki-krakowa","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-longread-short"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/507"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22827"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22827\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22849,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22827\/revisions\/22849"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22777"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22827"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=22827"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=22827"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=22827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}