{"id":22761,"date":"2025-08-16T18:05:44","date_gmt":"2025-08-16T16:05:44","guid":{"rendered":"https:\/\/ikrakow.net\/?p=22761"},"modified":"2025-08-16T18:11:48","modified_gmt":"2025-08-16T16:11:48","slug":"historia-apteki-pod-korona-w-krakowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-22761-historia-apteki-pod-korona-w-krakowie","title":{"rendered":"Historia apteki \u201ePod Koron\u0105\u201d w Krakowie"},"content":{"rendered":"\n

Zachowanie dziedzictwa farmaceutycznego jest wa\u017cnym elementem pami\u0119ci kulturowej, poniewa\u017c apteka z minionych wiek\u00f3w<\/a> to nie tylko miejsce, gdzie wytwarzano i wydawano leki, ale tak\u017ce o\u015brodek wiedzy, nauki i humanizmu. Odtworzenie historii tych miejsc i ludzi, kt\u00f3rzy za nimi stali, pozwala lepiej zrozumie\u0107 ewolucj\u0119 medycyny, a tak\u017ce uhonorowa\u0107 wk\u0142ad farmaceut\u00f3w w rozw\u00f3j spo\u0142ecze\u0144stwa. Zachowanie tego dziedzictwa to nie tylko archiwizowanie fakt\u00f3w, ale \u017cywa praca ze \u017ar\u00f3d\u0142ami, zabytkami i przestrzeniami, kt\u00f3re kszta\u0142tuj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 zawodu. Muzeum Farmacji Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego<\/strong> w Krakowie pe\u0142ni rol\u0119 swego rodzaju pomostu mi\u0119dzy histori\u0105 a tera\u017aniejszo\u015bci\u0105 nauki farmaceutycznej, przechowuj\u0105c w swoich murach liczne cenne eksponaty z r\u00f3\u017cnych epok historycznych. W muzeum znajduje si\u0119 kartonowe pude\u0142ko na leki z apteki \u201ePod Koron\u0105\u201d, kt\u00f3re zosta\u0142o wyprodukowane w fabryce pude\u0142ek Jana Pacanowskiego, pisze ikrakow.net<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Ponad p\u00f3\u0142tora wieku historii<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Za\u0142o\u017cona w 1765 roku krakowska apteka \u201ePod Koron\u0105\u201d, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 farmaceutyczn\u0105 przez ponad p\u00f3\u0142tora wieku, kilkakrotnie zmienia\u0142a nazw\u0119. W dokumentach archiwalnych spotyka si\u0119 nazw\u0119 \u201ePod Z\u0142ot\u0105 Koron\u0105\u201d<\/strong>, a rzadziej \u201ePod Trzema Koronami\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo apteka mie\u015bci\u0142a si\u0119 w kamienicy pod numerem 28, w zachodniej cz\u0119\u015bci Rynku G\u0142\u00f3wnego. Pod tym adresem apteka dzia\u0142a\u0142a przez 115 lat. Ju\u017c w 1878 roku zosta\u0142a przeniesiona do s\u0105siedniej kamienicy na Rynku G\u0142\u00f3wnym pod numerem 22, gdzie funkcjonowa\u0142a przez kolejne siedem dekad \u2014 a\u017c do 1955 roku. Obie kamienice, w kt\u00f3rych dzia\u0142a\u0142a apteka, maj\u0105 \u015bredniowieczne korzenie (pochodz\u0105 z XIV wieku) i s\u0105 wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 dziedzictwa architektonicznego Krakowa. Oczywi\u015bcie w wyniku p\u00f3\u017aniejszych przebud\u00f3w wygl\u0105d kamienic si\u0119 zmienia\u0142, jednak zachowa\u0142y si\u0119 ryciny, plany architektoniczne i inne dokumenty, kt\u00f3re daj\u0105 wyobra\u017cenie o tym, jak wygl\u0105da\u0142y te budynki w czasach, gdy dzia\u0142a\u0142a w nich apteka \u201ePod Koron\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b mo\u017cna zobaczy\u0107 wn\u0119trza dawnej apteki praktycznie w pierwotnym kszta\u0142cie. Sta\u0142o si\u0119 to mo\u017cliwe dzi\u0119ki starannej renowacji i zosta\u0142y one ponownie otwarte dla publiczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy w\u0142a\u015bciciel apteki<\/h2>\n\n\n\n

Pierwszym w\u0142a\u015bcicielem apteki \u201ePod Koron\u0105\u201d by\u0142 Karol Lieke (Licke, Leike) rodem ze \u015al\u0105ska, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w 1739 roku, a zmar\u0142 w 1791 roku.<\/p>\n\n\n\n

Otrzyma\u0142 obywatelstwo miejskie w Krakowie na podstawie dokument\u00f3w po\u015bwiadczaj\u0105cych jego prawowite pochodzenie. W tym celu Karol Lieke uroczy\u015bcie z\u0142o\u017cy\u0142 przysi\u0119g\u0119 przed wizerunkiem Chrystusa Ukrzy\u017cowanego \u2014 taka praktyka by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 wymaganej procedury \u2014 i za rekomendacj\u0105 honorowego konsula krakowskiego Micha\u0142a Schasstera zap\u0142aci\u0142 sk\u0142adk\u0119 w postaci \u201eprochu i armaty\u201d w wysoko\u015bci 40 floren\u00f3w polskich.<\/p>\n\n\n\n

Apteka rozpocz\u0119\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1765 roku za zgod\u0105 Wydzia\u0142u Medycznego Akademii Krakowskiej, co by\u0142o mo\u017cliwe dopiero po oficjalnej kontroli. \u015awiadczy to o tym, \u017ce zar\u00f3wno wn\u0119trze lokalu, jak i kwalifikacje zawodowe jego w\u0142a\u015bciciela w pe\u0142ni odpowiada\u0142y \u00f3wczesnym standardom zawodowym, przewidzianym dla aptekarzy.<\/p>\n\n\n\n

Wkr\u00f3tce potem Karol Lieke po\u015blubi\u0142 Wiktori\u0119 Avedik \u2014 c\u00f3rk\u0119 zamo\u017cnego kupca krakowskiego. Uroczysta ceremonia \u015blubna odby\u0142a si\u0119 25 lipca 1767 roku w ko\u015bciele Mariackim. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 wuj panny m\u0142odej \u2014 Szymon Avedik, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kustosza kolegiaty w Pilicy.<\/p>\n\n\n\n

Zgodnie z zapisami z 1774 roku, przechowywanymi w archiwach Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Karol Lieke (syn Bernarda) uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora nauk prawnych, podobnie jak jego kolega J\u00f3zef Toriani z apteki \u201ePod Z\u0142otym Karpem\u201d (na Rynku G\u0142\u00f3wnym, 11). W swoim czasie Karol Lieke by\u0142 cz\u0142onkiem Rady Miejskiej Krakowa. Og\u00f3lnie cieszy\u0142 si\u0119 du\u017cym autorytetem w spo\u0142eczno\u015bci krakowskiej i wielokrotnie pe\u0142ni\u0142 zaszczytne funkcje. W pa\u017adzierniku 1778 roku wszed\u0142 w sk\u0142ad specjalnej komisji, powo\u0142anej z inicjatywy Komisji Edukacji Narodowej, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142o przeprowadzanie kontroli aptek \u015bwieckich, dzia\u0142aj\u0105cych w Krakowie w tamtym czasie.<\/p>\n\n\n\n

Karol Lieke, opr\u00f3cz dzia\u0142alno\u015bci farmaceutycznej, pe\u0142ni\u0142 r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 kasjera i dyrektora manufaktury sukna, za\u0142o\u017conej w 1786 roku przez ksi\u0119cia Wac\u0142awa Sierakowskiego (1741-1806). Jednak kilka lat po rozpocz\u0119ciu dzia\u0142alno\u015bci fabryki Lieke znalaz\u0142 si\u0119 w centrum skandalu \u2014 oskar\u017cono go o nadu\u017cycia finansowe<\/strong>, kt\u00f3re rzekomo doprowadzi\u0142y do bankructwa przedsi\u0119biorstwa. W rezultacie straci\u0142 nie tylko sw\u00f3j maj\u0105tek, ale tak\u017ce dobr\u0105 reputacj\u0119. Niemniej jednak, w swoim testamencie z 26 maja 1791 roku, Karol Lieke nalega\u0142 na swoj\u0105 niewinno\u015b\u0107, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce sumiennie prowadzi\u0142 ksi\u0119gowo\u015b\u0107 fabryki i zainwestowa\u0142 w jej rozw\u00f3j 1500 z\u0142otych z w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w. Pieni\u0105dze te prosi\u0142, aby po jego \u015bmierci zwr\u00f3cono jego spadkobiercom.<\/p>\n\n\n\n

Po \u015bmierci Karola Lieke aptek\u0105 zarz\u0105dza\u0142 jego syn Wojciech Lieke, kt\u00f3ry przez ponad dwana\u015bcie lat pe\u0142ni\u0142 r\u00f3wnie\u017c zaszczytn\u0105 funkcj\u0119 s\u0119dziego pokoju.<\/p>\n\n\n\n

Lekarstwa i preparaty kosmetyczne<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W aptece \u201ePod Koron\u0105\u201d szkolili si\u0119 m\u0142odzi uczniowie, kt\u00f3rzy po odbyciu obowi\u0105zkowej praktyki i pomy\u015blnym zdaniu egzaminu przed Rad\u0105 Farmaceutyczn\u0105 uzyskiwali kwalifikacje subfarmaceuty \u2014 m\u0142odszego specjalisty w dziedzinie farmacji.<\/p>\n\n\n\n

Wojciech Lieke pozosta\u0142 w\u0142a\u015bcicielem apteki do 1860 roku. Ju\u017c 6 stycznia 1861 roku budynek na Rynku G\u0142\u00f3wnym 28 zosta\u0142 sprzedany Wiktorii Heggenberger, c\u00f3rce kupca Fischera. Zarz\u0105dzanie aptek\u0105 przej\u0105\u0142 m\u0105\u017c Wiktorii, farmaceuta Marceli Heggenberger.<\/p>\n\n\n\n

Siedem lat p\u00f3\u017aniej, 1 stycznia 1868 roku, Heggenberger odda\u0142 aptek\u0119 w dzier\u017caw\u0119 farmaceucie Bogdanowi Hoffowi, rodowitemu mieszka\u0144cowi Lublina.<\/p>\n\n\n\n

Kolejna zmiana w\u0142a\u015bciciela apteki \u201ePod Koron\u0105\u201d nast\u0105pi\u0142a 1 stycznia 1872 roku, kiedy to plac\u00f3wka przesz\u0142a w r\u0119ce magistra sztuk, farmaceuty J\u00f3zefa Trauczy\u0144skiego i jego \u017cony Heleny z Borkowskich.<\/p>\n\n\n\n

Sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, w 1878 roku, pa\u0144stwo Trauczy\u0144scy przenie\u015bli aptek\u0119 do nowej lokalizacji \u2014 do kamienicy na Rynku G\u0142\u00f3wnym 22. Ten krok zapocz\u0105tkowa\u0142 nowy okres w historii apteki.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy szczeg\u00f3lnie zaznaczy\u0107, \u017ce J\u00f3zef Trauczy\u0144ski by\u0142 pierwszym farmaceut\u0105 w Krakowie, kt\u00f3ry zorganizowa\u0142 produkcj\u0119 gotowych lek\u00f3w<\/strong>. W 1878 roku jako jedyny spo\u015br\u00f3d krakowskich aptekarzy odpowiedzia\u0142 na apel Komisji Przemys\u0142owej, by zaprezentowa\u0107 swoje produkty do oceny. Asortyment Trauczy\u0144skiego by\u0142 do\u015b\u0107 szeroki, jednak najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 zyska\u0142 jego autorski \u015brodek \u2014 \u201eBalsam zdrowia\u201d. Opr\u00f3cz lek\u00f3w zajmowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c produkcj\u0105 preparat\u00f3w kosmetycznych.<\/p>\n\n\n\n

Wysoka jako\u015b\u0107 jego produkt\u00f3w by\u0142a wielokrotnie doceniana na r\u00f3\u017cnych wystawach.<\/p>\n\n\n\n

Po \u015bmierci J\u00f3zefa Trauczy\u0144skiego w 1885 roku jego rodzina odda\u0142a aptek\u0119 \u201ePod Koron\u0105\u201d w dzier\u017caw\u0119 Stanis\u0142awowi Kowalskiemu, a wsp\u00f3\u0142dzier\u017cawc\u0105 by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Be\u0142dowski. W 1892 roku aptek\u0119 przej\u0105\u0142 J\u00f3zef Szleniczkowski \u2014 zi\u0119\u0107 Trauczy\u0144skiego, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 j\u0105 do 1896 roku. W\u0142a\u015bnie wtedy jej w\u0142a\u015bcicielem zosta\u0142 Franciszek Ksawery Mikucki (1867\u20131926), znany magister farmacji, wysoko ceniony w \u015brodowisku zawodowym.<\/p>\n\n\n\n

Po \u015bmierci Mikuckiego w 1926 roku, rok p\u00f3\u017aniej aptek\u0119 odziedziczy\u0142a rodzina Erlich\u00f3w. Edmund Erlich zarz\u0105dza\u0142 aptek\u0105 a\u017c do wybuchu II wojny \u015bwiatowej. W czasie okupacji niemieckiej apteka zosta\u0142a przekazana pod kontrol\u0119 tak zwanego \u201ekomisarza\u201d o nazwisku Ku\u017amowicz, jednak \u017cadne wiarygodne informacje o nim si\u0119 nie zachowa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

W latach powojennych, oko\u0142o 1950 roku, aptek\u0119 w dzier\u017caw\u0119 przej\u0119\u0142a Rada Miejska Krakowa (poprzez zarz\u0105d likwidacyjny dzielnicy). Ostatnia strona w historii tego zak\u0142adu farmaceutycznego zosta\u0142a odwr\u00f3cona w 1955 roku, kiedy to apteka zosta\u0142a ostatecznie zamkni\u0119ta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zachowanie dziedzictwa farmaceutycznego jest wa\u017cnym elementem pami\u0119ci kulturowej, poniewa\u017c apteka z minionych wiek\u00f3w to nie tylko miejsce, gdzie wytwarzano i wydawano leki, ale tak\u017ce o\u015brodek wiedzy, nauki i humanizmu. Odtworzenie historii tych miejsc i ludzi, kt\u00f3rzy za nimi stali, pozwala lepiej zrozumie\u0107 ewolucj\u0119 medycyny, a tak\u017ce uhonorowa\u0107 wk\u0142ad farmaceut\u00f3w w rozw\u00f3j spo\u0142ecze\u0144stwa. Zachowanie tego dziedzictwa […]<\/p>\n","protected":false},"author":440,"featured_media":22720,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4821],"tags":[7598,7606,7602,7601,7600,7599,7604,7603,7596,7597,7607,7605,7608],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[83],"class_list":["post-22761","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-healthy","tag-apteka-pod-korona","tag-dziedzictwo-kulturowe","tag-farmaceuci","tag-historia-farmacji","tag-jozef-trauczynski","tag-karol-lieke","tag-krakow","tag-muzeum-farmacji-uj","tag-rynek-glowny","tag-stare-miasto-krakow","tag-zabytki","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-longread-short"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22761","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/440"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22761"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22761\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22768,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22761\/revisions\/22768"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22720"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22761"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=22761"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=22761"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=22761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}