{"id":15722,"date":"2024-11-26T18:24:16","date_gmt":"2024-11-26T17:24:16","guid":{"rendered":"https:\/\/ikrakow.net\/?p=15722"},"modified":"2024-11-26T18:25:10","modified_gmt":"2024-11-26T17:25:10","slug":"epidemie-krakowa-xx-wieku-choroby-weneryczne-grypa-hiszpanka-grypa-hongkong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-epidemie-krakowa-xx-wieku-choroby-weneryczne-grypa-hiszpanka-grypa-hongkong","title":{"rendered":"Epidemie Krakowa XX wieku: choroby weneryczne, grypa hiszpanka, grypa Hongkong"},"content":{"rendered":"\n<p>Ca\u0142y \u015bwiat wie o straszliwych epidemiach \u015bredniowiecza, kt\u00f3re wyniszczy\u0142y znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 europejskiej populacji, r\u00f3wnie\u017c Polskiej. Na kartach historii Krakowa zachowa\u0142y si\u0119 informacje o tysi\u0105cach zgon\u00f3w z powodu<a href=\"https:\/\/ikrakow.net\/uk\/eternal-yak-chorna-smert-vyruvala-v-krakovi-pro-istoriyu-epidemiyi-chumy\"> d\u017cumy<\/a>, ospy, tyfusu, cholery&#8230; Do XVI wieku wszystkie te choroby nazywano d\u017cum\u0105, bo to w\u0142a\u015bnie d\u017cuma atakowa\u0142a najcz\u0119\u015bciej. W po\u0142owie XIII wieku zgroz\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa sta\u0142 si\u0119 tr\u0105d, przyniesiony przez hordy tatarskie. Zara\u017cali si\u0119 nim osadnicy z Niemiec, sk\u0105d chorob\u0119 przywie\u017ali krzy\u017cowcy. Istnieje powszechne przekonanie, \u017ce prawie wszystkie epidemie sko\u0144czy\u0142y si\u0119 na pocz\u0105tku XX wieku, ale nie jest to prawd\u0105. Polska (a w szczeg\u00f3lno\u015bci Krak\u00f3w) musia\u0142a przetrwa\u0107 jeszcze kilka fal r\u00f3\u017cnych epidemii w ubieg\u0142ym wieku, o kt\u00f3rych z jakiego\u015b powodu rzadko wspominaj\u0105 historycy, pisze <a href=\"https:\/\/ikrakow.net\">ikrakow.net<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a0c4396acb84\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a0c4396acb84\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-epidemie-krakowa-xx-wieku-choroby-weneryczne-grypa-hiszpanka-grypa-hongkong\/#Uderzenia_hiszpanskiej_grypy\" >Uderzenia hiszpa\u0144skiej grypy<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-epidemie-krakowa-xx-wieku-choroby-weneryczne-grypa-hiszpanka-grypa-hongkong\/#Dzuma_weneryczna_XX_wieku\" >D\u017cuma weneryczna XX wieku<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-epidemie-krakowa-xx-wieku-choroby-weneryczne-grypa-hiszpanka-grypa-hongkong\/#Epidemie_z_czasow_PRL-u\" >Epidemie z czas\u00f3w PRL-u<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-epidemie-krakowa-xx-wieku-choroby-weneryczne-grypa-hiszpanka-grypa-hongkong\/#Podstepne_polio\" >Podst\u0119pne polio<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-epidemie-krakowa-xx-wieku-choroby-weneryczne-grypa-hiszpanka-grypa-hongkong\/#Nagla_epidemia_tyfusu\" >Nag\u0142a epidemia tyfusu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-epidemie-krakowa-xx-wieku-choroby-weneryczne-grypa-hiszpanka-grypa-hongkong\/#Najgorsza_epidemia_pod_koniec_XX_wieku\" >Najgorsza epidemia pod koniec XX wieku<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Uderzenia_hiszpanskiej_grypy\"><\/span>Uderzenia hiszpa\u0144skiej grypy<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"974\" height=\"713\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152613\/image-7.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15723\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152613\/image-7.png 974w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152613\/image-7-300x220.png 300w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152613\/image-7-768x562.png 768w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152613\/image-7-696x509.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 974px) 100vw, 974px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Choroba ta przetoczy\u0142a si\u0119 przez Europ\u0119 w 1918 roku. Nie wiadomo, gdzie pojawi\u0142a si\u0119 po raz pierwszy, ale Hiszpania by\u0142a pierwszym krajem, kt\u00f3ry og\u0142osi\u0142 epidemi\u0119. Dlatego nazwa \u201ehiszpa\u0144ska grypa\u201d jest czysto przypadkowa, chocia\u017c jest historycznie odnotowana. Naukowcy sugeruj\u0105, \u017ce rozprzestrzenianie si\u0119 wirusa rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 w Kansas, a ameryka\u0144scy \u017co\u0142nierze przywie\u017ali go do Europy. W latach 1918-1919 na gryp\u0119 hiszpank\u0119 zachorowa\u0142o 550 milion\u00f3w ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie, a oko\u0142o 100 milion\u00f3w z nich nie prze\u017cy\u0142o. Pierwsze przypadki zachorowa\u0144 w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w odnotowano w Krakowie we wrze\u015bniu 1918 roku, a w pa\u017adzierniku choroba rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 na Warszaw\u0119. Dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej epidemia ogarn\u0119\u0142a ca\u0142y kraj.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto wspomnie\u0107, \u017ce ju\u017c w 1917 roku w Krakowie wybuch\u0142y epidemie cholery, czerwonki, szkarlatyny i duru brzusznego. W\u0142adze miasta stara\u0142y si\u0119 podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania zaradcze. Na ulicy Pr\u0105dnickiej zainstalowano miejski punkt sanitarny, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142 si\u0119 szpital epidemiczny, laboratorium bakteriologiczne i sprz\u0119t dezynfekcyjny. Kwarantann\u0119 przeprowadzono w specjalnie wybudowanych barakach na dworcu towarowym. Nie by\u0142y one jednak w stanie oprze\u0107 si\u0119 tak pot\u0119\u017cnej fali, jak\u0105 by\u0142a grypa hiszpanka.<\/p>\n\n\n\n<p>Pod koniec wrze\u015bnia 1918 r. krakowskie gazety codzienne donosi\u0142y, \u017ce grypa dotyka\u0142a kilkuset mieszka\u0144c\u00f3w tygodniowo. Grypa cz\u0119sto przeradza\u0142a si\u0119 w zapalenie p\u0142uc i prowadzi\u0142a do \u015bmierci; mi\u0119dzy 20 a 28 wrze\u015bnia 1918 r. zmar\u0142o ponad 20 os\u00f3b. Lekarze zauwa\u017cyli, \u017ce choroba dotyka\u0142a g\u0142\u00f3wnie osoby w wieku od 20 do 40 lat, ale nie potrafili wyja\u015bni\u0107 tego faktu. Naukowcy nigdy nie byli w stanie okre\u015bli\u0107 dok\u0142adnej liczby os\u00f3b, kt\u00f3re zmar\u0142y na hiszpank\u0119 w Krakowie, mowa by\u0142a jednak o tysi\u0105cach zara\u017conych. Tylko dzi\u0119ki po\u015bwi\u0119ceniu lekarzy, profilaktyce i szczepieniom uda\u0142o si\u0119 powstrzyma\u0107 straszliw\u0105 epidemi\u0119 w mie\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dzuma_weneryczna_XX_wieku\"><\/span>D\u017cuma weneryczna XX wieku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"974\" height=\"561\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152612\/image-8.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15726\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152612\/image-8.png 974w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152612\/image-8-300x173.png 300w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152612\/image-8-768x442.png 768w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152612\/image-8-696x401.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 974px) 100vw, 974px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Tak w\u00f3wczas nazywano epidemie chor\u00f3b wenerycznych. Odnotowywano g\u0142\u00f3wnie przypadki ki\u0142y, ale badacze s\u0105 pewni, \u017ce by\u0142y to r\u00f3\u017cne choroby, kt\u00f3re po prostu dopasowywano do diagnozy znanej wszystkim lekarzom. Jako pierwsi z niebezpiecze\u0144stwa takich chor\u00f3b zdali sobie spraw\u0119 lekarze niemieccy. Nie bez powodu podczas pierwszej wojny \u015bwiatowej niemiecki sztab generalny uwa\u017ca\u0142 prezerwatywy za sprz\u0119t nie mniej wa\u017cny ni\u017c bro\u0144. Dlatego te\u017c starano si\u0119 zapewni\u0107 je \u017co\u0142nierzom i oficerom, poniewa\u017c w terenie istnia\u0142o wiele polowych dom\u00f3w publicznych. Jednak nie wszyscy dow\u00f3dcy armii wybrali takie stanowisko, a przynajmniej genera\u0142owie polskiej armii zignorowali t\u0119 kwesti\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>By\u0107 mo\u017ce szkoda im by\u0142o pieni\u0119dzy, bo w tamtych czasach 12 prezerwatyw kosztowa\u0142o 6 koron. Dlatego u wielu \u017co\u0142nierzy krakowskiego garnizonu zdiagnozowano choroby weneryczne, a w 1914 r. by\u0142o ich oko\u0142o 12 000. Gwa\u0142towny wzrost zachorowa\u0144 odnotowano w latach 1916-1917, kiedy to Szpital \u015bw. \u0141azarza w Krakowie przyjmowa\u0142 takich pacjent\u00f3w. Jak wynika z zachowanych protoko\u0142\u00f3w V oddzia\u0142u tej plac\u00f3wki medycznej, oko\u0142o 80% pacjent\u00f3w stanowi\u0142y kobiety z dom\u00f3w publicznych. Jeden z takich dom\u00f3w musia\u0142 zosta\u0107 zamkni\u0119ty, poniewa\u017c wszystkie jego mieszkanki by\u0142y chore.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Epidemie_z_czasow_PRL-u\"><\/span>Epidemie z czas\u00f3w PRL-u<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"974\" height=\"552\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152611\/image-9.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15729\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152611\/image-9.png 974w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152611\/image-9-300x170.png 300w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152611\/image-9-768x435.png 768w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152611\/image-9-696x394.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 974px) 100vw, 974px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce w po\u0142owie ubieg\u0142ego wieku w kraju by\u0142o wystarczaj\u0105co du\u017co szczepionek, plac\u00f3wek medycznych i lekarzy, by unikn\u0105\u0107 epidemii. A jednak si\u0119 zdarza\u0142y. Po II wojnie \u015bwiatowej tyfus, ostre infekcje jelitowe i choroby weneryczne zacz\u0119\u0142y kosi\u0107 Polak\u00f3w. W radzieckiej gazecie Izwiestia z wrze\u015bnia 1946 r. znajduje si\u0119 artyku\u0142 o l\u0105dowaniu radzieckich lekarzy w Polsce. Przebadali oni 756 polskich wsi i miasteczek, sprawdzaj\u0105c ponad 250 000 mieszka\u0144c\u00f3w. Dzi\u0119ki szybkiej interwencji specjalist\u00f3w uda\u0142o si\u0119 zapobiec epidemii, przy niewielkiej liczbie ofiar w\u015br\u00f3d chorych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podstepne_polio\"><\/span>Podst\u0119pne polio<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W 1947 roku w Krakowie wybuch\u0142a epidemia polio, choroby dotykaj\u0105cej ma\u0142e dzieci. Fala zachorowa\u0144 ros\u0142a, a w 1951 r. przerodzi\u0142a si\u0119 w epidemi\u0119: w Polsce odnotowano 3000 przypadk\u00f3w, z czego 252 by\u0142y \u015bmiertelne. Cz\u0119sto zaniedbana choroba prowadzi\u0142a do parali\u017cu, a niekt\u00f3re dzieci stawa\u0142y si\u0119 niepe\u0142nosprawne. W Polsce na paralityczne polio zachorowa\u0142o od 20 000 do 25 000 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p>Epidemia zosta\u0142a przezwyci\u0119\u017cona po interwencji du\u017cych zespo\u0142\u00f3w medycznych i masowych szczepieniach mieszka\u0144c\u00f3w Polski, a w szczeg\u00f3lno\u015bci Krakowa. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce szczepionka zosta\u0142a wynaleziona przez polskiego wirusologa Hilarego Koprowskiego, kt\u00f3ry w tym czasie pracowa\u0142 w Ameryce. Pod koniec lat 50. pojawi\u0142y si\u0119 bardziej zaawansowane szczepionki.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Nagla_epidemia_tyfusu\"><\/span>Nag\u0142a epidemia tyfusu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce choroba ta zosta\u0142a ju\u017c pokonana, ale w po\u0142owie XX wieku pojawi\u0142a si\u0119 ponownie. Polscy lekarze odnotowali wybuch epidemii na pocz\u0105tku czerwca 1957 roku, kiedy upa\u0142y w Krakowie osi\u0105gn\u0119\u0142y 28 stopni. Pierwsze przypadki wykryto w budynkach Akademii Sztuk Pi\u0119knych przy \u00f3wczesnej ulicy Dzier\u017cy\u0144skiego (obecnie Leja). Artysta i scenograf Kazimierz Wi\u015bniak, kt\u00f3ry studiowa\u0142 w\u00f3wczas na Akademii, wspomina\u0142, \u017ce karetka pogotowia je\u017adzi\u0142a bez przerwy i nie by\u0142o dnia bez nowych ofiar zaka\u017cenia. Ludzie stawiali przy drzwiach miski ze \u015brodkiem dezynfekuj\u0105cym, opatrywano te\u017c wszystkie okna i \u015bciany sklep\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki wsp\u00f3lnym wysi\u0142kom personelu medycznego pokonanie choroby zaj\u0119\u0142o 3 tygodnie. Zara\u017conych zosta\u0142o 110 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie mieszka\u0144c\u00f3w krakowskiego kampusu akademickiego. W\u0142adze miasta natychmiast og\u0142osi\u0142y powszechne obowi\u0105zkowe szczepienia dla wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w w wieku od 5 do 60 lat. Wiele os\u00f3b zosta\u0142o poddanych kwarantannie. Podj\u0119te dzia\u0142ania pomog\u0142y zapobiec rozprzestrzenianiu si\u0119 epidemii.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Najgorsza_epidemia_pod_koniec_XX_wieku\"><\/span>Najgorsza epidemia pod koniec XX wieku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"974\" height=\"677\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152609\/image-10.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15732\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152609\/image-10.png 974w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152609\/image-10-300x209.png 300w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152609\/image-10-768x534.png 768w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152609\/image-10-696x484.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 974px) 100vw, 974px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>By\u0142a to trzecia mutacja grypy Hongkong, kt\u00f3ra mocno uderzy\u0142a w \u015bwiat. Warto wspomnie\u0107, \u017ce nied\u0142ugo wcze\u015bniej Polsk\u0119 nawiedzi\u0142a ci\u0119\u017cka epidemia innej grypy, azjatyckiego wirusa A2 Hongkong 68. Mia\u0142o to miejsce w styczniu 1969 roku, a w Krakowie rejestrowano od 2 000 do 10 000 przypadk\u00f3w dziennie. Wirusem zarazi\u0142o si\u0119 ponad 100 000 mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa. Lekarze wspominali o zgonach, poniewa\u017c grypa powodowa\u0142a bardzo wysok\u0105 temperatur\u0119, kt\u00f3r\u0105 nie wszyscy pacjenci byli w stanie wytrzyma\u0107. Nie by\u0142y one jednak oficjalnie zg\u0142aszane, aby nie wywo\u0142ywa\u0107 paniki w\u015br\u00f3d ludno\u015bci. Chorob\u0119 uda\u0142o si\u0119 zwalczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak w po\u0142owie listopada 1971 r. Krak\u00f3w nawiedzi\u0142a bardziej podst\u0119pna epidemia grypy Hongkong. Liczba zara\u017conych przekroczy\u0142a 170 tysi\u0119cy, a oficjalne statystyki nie uwzgl\u0119dnia\u0142y w tej liczbie zgon\u00f3w. Z chorob\u0105 walczono na ca\u0142ym \u015bwiecie, wi\u0119c opracowano szczepionk\u0119. \u015awiatowa Organizacja Zdrowia szacuje, \u017ce na gryp\u0119 Hongkong zmar\u0142o oko\u0142o miliona os\u00f3b na ca\u0142ym \u015bwiecie. Naukowcy nazwali epidemi\u0119 z lat 1968-1970 trzeci\u0105 pandemi\u0105 stulecia, pierwsz\u0105 by\u0142a grypa hiszpanka, a drug\u0105 \u2014 grypa azjatycka.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"974\" height=\"619\" src=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152608\/image-11.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-15735\" srcset=\"https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152608\/image-11.png 974w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152608\/image-11-300x191.png 300w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152608\/image-11-768x488.png 768w, https:\/\/cdn.ikrakow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2024\/11\/17152608\/image-11-696x442.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 974px) 100vw, 974px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dopiero w 2003 roku naukowcy upublicznili fakt, \u017ce szczepionka przeciwko grypie Hongkong zosta\u0142a stworzona we wrze\u015bniu 1968 roku, jednak z jakiego\u015b powodu szczep wirusa odpowiedzialny za chorob\u0119 nie zosta\u0142 uwzgl\u0119dniony w corocznej szczepionce przeciw grypie oferowanej ludziom w tym czasie. Dlatego infekcja powr\u00f3ci\u0142a w kolejnych latach i dotkn\u0119\u0142a wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 os\u00f3b. Naukowcy sugeruj\u0105, \u017ce lekarze i w\u0142adze nie g\u0142osili korzy\u015bci p\u0142yn\u0105cych ze szczepie\u0144 i nie nalegali na szczepienia. Na tragiczne konsekwencje nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107. Wydarzenia te sta\u0142y si\u0119 lekcj\u0105 dla \u015bwiata i przynajmniej w przypadku koronawirusa rola ratuj\u0105cych \u017cycie szczepie\u0144 by\u0142a dyskutowana w r\u00f3\u017cnych krajach jednocze\u015bnie, dzi\u0119ki czemu uda\u0142o si\u0119 powstrzyma\u0107 straszliw\u0105 fal\u0119 epidemii w XXI wieku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ca\u0142y \u015bwiat wie o straszliwych epidemiach \u015bredniowiecza, kt\u00f3re wyniszczy\u0142y znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 europejskiej populacji, r\u00f3wnie\u017c Polskiej. Na kartach historii Krakowa zachowa\u0142y si\u0119 informacje o tysi\u0105cach zgon\u00f3w z powodu d\u017cumy, ospy, tyfusu, cholery&#8230; Do XVI wieku wszystkie te choroby nazywano d\u017cum\u0105, bo to w\u0142a\u015bnie d\u017cuma atakowa\u0142a najcz\u0119\u015bciej. W po\u0142owie XIII wieku zgroz\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa sta\u0142 si\u0119 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":318,"featured_media":15472,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4821],"tags":[7136,7139,7144,7141,7134,7133,7140,7135,7137,5754,7143,7146,7145,7142,5755,7138],"motype":[4828],"moformat":[85],"moimportance":[35],"class_list":{"0":"post-15722","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-healthy","8":"tag-choroby-weneryczne","9":"tag-dzuma-weneryczna-xx-wieku","10":"tag-epidemia-tyfusu","11":"tag-epidemie","12":"tag-epidemie-krakowa","13":"tag-epidemie-krakowa-xx-wieku","14":"tag-epidemie-z-czasow-prl-u","15":"tag-grypa-hiszpanka","16":"tag-grypa-hongkong","17":"tag-historie-krakowa","18":"tag-nagla-epidemia-tyfusu","19":"tag-najgorsza-epidemia","20":"tag-najgorsza-epidemia-pod-koniec-xx-wieku","21":"tag-podstepne-polio","22":"tag-rozwoj-krakowa","23":"tag-uderzenia-hiszpanskiej-grypy","24":"motype-eternal","25":"moformat-list-short","26":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/318"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15722"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15722\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15738,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15722\/revisions\/15738"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15472"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15722"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=15722"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=15722"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=15722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}