{"id":14062,"date":"2023-05-02T11:15:13","date_gmt":"2023-05-02T09:15:13","guid":{"rendered":"https:\/\/ikrakow.net\/?p=14062"},"modified":"2023-05-02T11:15:23","modified_gmt":"2023-05-02T09:15:23","slug":"epidemie-w-historii-krakowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-epidemie-w-historii-krakowa","title":{"rendered":"Epidemie w historii Krakowa"},"content":{"rendered":"\n

Przegl\u0105daj\u0105c strony jednego z najstarszych miast w Polsce, natrafiamy na historie zwyci\u0119stw i pora\u017cek w r\u00f3\u017cnych wojnach i bitwach. Co prawda, \u017ce mieszka\u0144cy Krakowa walczyli z r\u00f3\u017cnymi epidemiami, kt\u00f3re przynosi\u0142y tysi\u0105ce i dziesi\u0105tki tysi\u0119cy zgon\u00f3w, bo ludzie nie mieli przeciwko nim lekarstw. Ale tradycyjne w staro\u017cytno\u015bci metody zapobiegania chorobom zio\u0142ami leczniczymi nie przynosi\u0142y skutk\u00f3w w leczeniu chor\u00f3b zaka\u017anych. Dalej na ikrakow.net<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119ksze epidemie w historii Krakowa<\/h2>\n\n\n\n

Pierwsze wzmianki o najstarszych epidemiach w Krakowie si\u0119gaj\u0105 pocz\u0105tk\u00f3w XI wieku. Tak wi\u0119c w s\u0142ynnej „Kronice” polskiego kronikarza Jana D\u0142ugosza zachowa\u0142y si\u0119 pisemne wzmianki o masowych chorobach ludzi w latach 1003-1006. Nie ma jednak informacji, jaka dok\u0142adnie infekcja w tamtych czasach rozprzestrzenia\u0142a si\u0119 na terytorium Polski. Zwykle w opisach do XV wieku wyst\u0119powa\u0142y takie nazwy jak: „m\u00f3r”, „zaraza” i takie podobne.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Chocia\u017c badacze cz\u0119sto zauwa\u017caj\u0105, \u017ce mog\u0142a to by\u0107 d\u017cuma, kt\u00f3ra cz\u0119sto wybucha\u0142a w Krakowie masowymi epidemiami w \u015bredniowieczu i p\u00f3\u017aniej. W szczeg\u00f3lno\u015bci w latach 1500-1750 zaobserwowano du\u017c\u0105 intensywno\u015b\u0107 rozprzestrzeniania si\u0119 d\u017cumy. Istnieje w\u00f3wczas oko\u0142o dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu przypadk\u00f3w wybuchu zarazy na terenie Krakowa.<\/p>\n\n\n\n

Jednak opr\u00f3cz zarazy w mie\u015bcie rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 inne epidemie. Tak wi\u0119c w XIII wieku najazdy mongolsko-tatarskie wprowadzi\u0142y do Krakowa zaka\u017cenia tr\u0105dem. Inn\u0105 epidemi\u0105 jest ki\u0142a, odnotowana w mie\u015bcie w 1495 roku, podczas odkrycia Ameryki i sprowadzenia pierwszych ziemniak\u00f3w do Europy. Chocia\u017c niekt\u00f3rzy badacze, jak Franciszek Walter, profesor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, zaprzeczaj\u0105, \u017ce ki\u0142a pochodzi z Ameryki.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce ki\u0142\u0119 nazywano w\u00f3wczas „chorob\u0105 niemieck\u0105”, najwyra\u017aniej dlatego, \u017ce najpierw odnotowano j\u0105 w Niemczech, a stamt\u0105d przesz\u0142a do Polski i Krakowa. Na Ukrainie ki\u0142a, wr\u0119cz przeciwnie, nazywana by\u0142a „polsk\u0105 chorob\u0105”.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Co prawda, \u017ce w XXI wieku wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek mo\u017ce by\u0107 bezbronny przed wybuchem nieznanej choroby, co mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107 na pocz\u0105tku 2020 roku, kiedy pandemia koronawirusa opanowa\u0142a ca\u0142y \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce r\u00f3wnie\u017c masowo rozprzestrzenia\u0142a si\u0119 ta infekcja i si\u0119ga\u0142a nawet dwudziestu dw\u00f3ch tysi\u0119cy nowych chor\u00f3b dziennie. W Krakowie zaobserwowano r\u00f3wnie\u017c du\u017c\u0105 liczb\u0119 zachorowa\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Metody zwalczania masowego rozprzestrzeniania si\u0119 chor\u00f3b zaka\u017anych w Krakowie<\/h2>\n\n\n\n

Ju\u017c w XVI wieku w Krakowie powsta\u0142 pierwszy szpital do leczenia chorych na ki\u0142\u0119, kt\u00f3ry w tym czasie zwi\u0119kszy\u0142 si\u0119 do liczby masowej epidemii.<\/p>\n\n\n\n

Co ciekawe, na pocz\u0105tku rozprzestrzeniania si\u0119 infekcji w mie\u015bcie w\u0142adze Krakowa nie stosowa\u0142y \u017cadnych \u015brodk\u00f3w ostro\u017cno\u015bci w celu zwalczania epidemii, \u0142\u0105cz\u0105c je z kl\u0119skami \u017cywio\u0142owymi lub zjawiskami mistycznymi. Jednak ju\u017c w XVII wieku odnotowano pewne \u015brodki ostro\u017cno\u015bci przeciwko rozprzestrzenianiu si\u0119 infekcji w mie\u015bcie: zamkni\u0119cie granic do miasta i utworzenie „granicy sanitarnej”, wydzielenie \u015brodk\u00f3w publicznych na opiek\u0119 nad chorymi.<\/p>\n\n\n\n

Znacznie dok\u0142adniej zwalczano epidemi\u0119 w Krakowie w XVII wieku, kiedy miastem rz\u0105dzi\u0142 Jan Gaudenty Zacherla i przestrzega\u0142 kr\u00f3lewskich uprawnie\u0144 do zapewnienia \u015brodk\u00f3w ostro\u017cno\u015bci i zasad post\u0119powania podczas wybuch\u00f3w epidemii w krakowskich klasztorach. Prowadzono r\u00f3wnie\u017c rejestracj\u0119 chorych i zmar\u0142ych z powodu epidemii.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3\u017cni naukowcy i lekarze z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego pr\u00f3bowali znale\u017a\u0107 lekarstwo na nieznan\u0105 chorob\u0119, prowadzili r\u00f3\u017cne badania. Jeden z nich, Szymon Syre\u0144ski, profesor botaniki, napisa\u0142 obszern\u0105 prac\u0119 na p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca stron zatytu\u0142owan\u0105 „Zielnik” zwany Herbarzem, w kt\u00f3rej proponowa\u0142 produkcj\u0119 nalewek z ro\u015blin leczniczych „ciemi\u0119rzycznik” i „k\u0142obucznik”. Jednak takie preparaty zio\u0142owe nie pomog\u0142y w walce z powa\u017cnymi chorobami, ale w tym czasie nie by\u0142o jeszcze antybiotyk\u00f3w i szczepie\u0144.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kiedy epidemia koronawirusa ogarn\u0119\u0142a Krak\u00f3w w 2020 roku, wprowadzono szereg \u015brodk\u00f3w przeciwko rozprzestrzenianiu si\u0119 infekcji: re\u017cim maseczkowy w miejscach publicznych, dok\u0142adna dezynfekcja, izolacja pacjent\u00f3w i tym podobne. Sama szczepionka przeciwko koronawirusowi pojawi\u0142a si\u0119 dopiero w 2021 roku, kt\u00f3rej szczepienie znacznie u\u0142atwi\u0142o przebieg choroby i znacznie zmniejszy\u0142o \u015bmiertelno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przegl\u0105daj\u0105c strony jednego z najstarszych miast w Polsce, natrafiamy na historie zwyci\u0119stw i pora\u017cek w r\u00f3\u017cnych wojnach i bitwach. Co prawda, \u017ce mieszka\u0144cy Krakowa walczyli z r\u00f3\u017cnymi epidemiami, kt\u00f3re przynosi\u0142y tysi\u0105ce i dziesi\u0105tki tysi\u0119cy zgon\u00f3w, bo ludzie nie mieli przeciwko nim lekarstw. Ale tradycyjne w staro\u017cytno\u015bci metody zapobiegania chorobom zio\u0142ami leczniczymi nie przynosi\u0142y skutk\u00f3w w […]<\/p>\n","protected":false},"author":311,"featured_media":12637,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4821],"tags":[6196,6190,6193,6197,6195,5754,6156,6194,6192,6191],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[88],"class_list":["post-14062","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-healthy","tag-epidemie-przeszlosci","tag-epidemie-w-historii-krakowa","tag-historia-medycyny","tag-historia-szpitali","tag-historia-szpitali-krakowskich","tag-historie-krakowa","tag-krakowscy-lekarze","tag-leczenie-chorob-w-krakowie","tag-metody-zwalczania-masowego-rozprzestrzeniania-sie-chorob-zakaznych-w-krakowie","tag-najwieksze-epidemie-w-historii-krakowa","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-copywriting"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14062","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/311"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14062"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14062\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14072,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14062\/revisions\/14072"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12637"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14062"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14062"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14062"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=14062"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=14062"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=14062"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}