{"id":13880,"date":"2023-03-25T13:48:27","date_gmt":"2023-03-25T12:48:27","guid":{"rendered":"https:\/\/ikrakow.net\/?p=13880"},"modified":"2023-03-25T13:48:36","modified_gmt":"2023-03-25T12:48:36","slug":"historia-grupy-literackiej-awangarda-krakowska-kierowanej-przez-tadeusza-peipera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/eternal-historia-grupy-literackiej-awangarda-krakowska-kierowanej-przez-tadeusza-peipera","title":{"rendered":"Historia grupy literackiej „Awangarda Krakowska” kierowanej przez Tadeusza Peipera"},"content":{"rendered":"\n

„Awangarda Krakowska” to grupa literacka, kt\u00f3ra powsta\u0142a w Krakowie w okresie mi\u0119dzy I a II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 i by\u0142a bliska awangardowi i futuryzmowi. Wi\u0119cej na ikrakow<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

„Awangarda” – termin wojskowy, pochodzi od francuskich s\u0142\u00f3w „avant” – z przodu i „garde” – ochrona i oznacza jeden z g\u0142\u00f3wnych nurt\u00f3w modernizmu, kt\u00f3ry zrywa z tradycyjnymi \u015brodkami i formami artystycznymi w sztuce.<\/p>\n\n\n\n

Idea powstania i pocz\u0105tki „Awangardy Krakowskiej”<\/h2>\n\n\n\n

Nazwa „Awangarda Krakowska”, zaczerpni\u0119ta z terminologii wojskowej, nie by\u0142a przypadkowa, gdy\u017c celem nowo powsta\u0142ej grupy literackiej by\u0142o prze\u0142amanie stereotyp\u00f3w w literaturze i sztuce oraz odej\u015bcie od tradycji. Krakowscy awangardowcy byli aktywni i zdecydowani w odwo\u0142ywaniu si\u0119 do nowych form artystycznych, \u015brodk\u00f3w, styl\u00f3w i temat\u00f3w \u2014 nawet tych, kt\u00f3re wcze\u015bniej by\u0142y zakazane.<\/p>\n\n\n\n

Grupa literacka powsta\u0142a na podstawie awangardy i jednego z jej nurt\u00f3w – futuryzmu, kt\u00f3ry by\u0142 skierowany w przysz\u0142o\u015b\u0107 (z \u0142aciny futurum \u2013 przysz\u0142o\u015b\u0107), zaprzecza\u0142 tradycyjnym normom j\u0119zykowym i wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem formalizmu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kierownikiem ideowym i autorem manifestu „Awangardy Krakowskiej” by\u0142 Tadeusz Peiper. Tak wi\u0119c programowym dzie\u0142em grupy literackiej sta\u0142 si\u0119 manifest o tematyce urbanistycznej, kt\u00f3ry nazywa\u0142 si\u0119 ” Miasto. Masa. Maszyna” i zosta\u0142 wydany w 1922 roku.<\/p>\n\n\n\n

W manife\u015bcie awangardy\u015bci Krakowa wyrazili ideowe i \u015bwiatopogl\u0105dowe perspektywy swojej grupy, w kt\u00f3rych brzmia\u0142 „kult trzech M” – miasta, masy i maszyny, co sk\u0142ania\u0142o si\u0119 ku fascynacji urbanistyk\u0105 i cywilizacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym has\u0142em programowym „Awangardy krakowskiej” by\u0142o dzie\u0142o „Metafora tera\u017aniejszo\u015bci”.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Uczestnicy i tw\u00f3rcze podstawy „Awangardy Krakowskiej”<\/h2>\n\n\n\n

Swoje prace cz\u0142onkowie „Awangardy Krakowskiej” publikowali w krakowskim czasopi\u015bmie „Zwrotnica”. W pierwszych numerach tego czasopisma ukaza\u0142y si\u0119 artyku\u0142y polskich futuryst\u00f3w – Tytusa Czy\u017cewskiego, Stanis\u0142awa M\u0142odo\u017ce\u0144ca, Bruna Jasie\u0144skiego, Anatola Sterna i innych.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnymi uczestnikami „Awangardy Krakowskiej” byli poeci \u2014 Tadeusz Peiper, Julian Przybo\u015b, Jan Brz\u0119kowski, Jalu Kurek, Adam Wa\u017cyk. W efekcie by\u0142a to wi\u0119c grupa poetycka krakowskich awangardzist\u00f3w, kt\u00f3rzy w interesie nowoczesno\u015bci i estetyki cywilizacji byli bardzo bliscy futuryzmowi.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Ich inne ideologiczne podstawy odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do masy ludzkiej, a nie do pojedynczej jednostki. Ich poezja jest do\u015b\u0107 pow\u015bci\u0105gliwa emocjonalnie, kt\u00f3ra pr\u00f3buje zwalczy\u0107 liryzm romantyczn\u0105 metafizyk\u0105 nieod\u0142\u0105czn\u0105 od modernizmu. G\u0142\u00f3wnym zadaniem poezji jest wyja\u015bnianie \u015bwiata, a literatura ma pom\u00f3c cz\u0142owiekowi odnale\u017a\u0107 si\u0119 w nowym \u015bwiecie, w kt\u00f3rym fundamentalne s\u0105 Miasto, masy i maszyny.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

G\u0142\u00f3wnym ideologiem i przyw\u00f3dc\u0105, jak ju\u017c wspomniano, by\u0142 polski poeta, pisarz, krytyk literacki i teoretyk literatury Tadeusz Peiper, kt\u00f3ry w okresie II wojny \u015bwiatowej mieszka\u0142 we Lwowie.<\/p>\n\n\n\n

Najpierw publikowa\u0142 teoretyczne podstawy „Awangardy Krakowskiej” w czasopi\u015bmie „Nowa Sztuka”, a nast\u0119pnie ju\u017c w 1922 roku w pierwszym numerze czasopisma „Zwrotnica” wydrukowa\u0142 artyku\u0142 „Punkt wyj\u015bcia”, kt\u00f3ry by\u0142 podobny do manifestu Tommaso Marinetti.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Awangarda Krakowska” to grupa literacka, kt\u00f3ra powsta\u0142a w Krakowie w okresie mi\u0119dzy I a II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 i by\u0142a bliska awangardowi i futuryzmowi. Wi\u0119cej na ikrakow. „Awangarda” – termin wojskowy, pochodzi od francuskich s\u0142\u00f3w „avant” – z przodu i „garde” – ochrona i oznacza jeden z g\u0142\u00f3wnych nurt\u00f3w modernizmu, kt\u00f3ry zrywa z tradycyjnymi \u015brodkami i […]<\/p>\n","protected":false},"author":311,"featured_media":12415,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4822],"tags":[6070,6061,6062,5754,6063,6069,6068,6067,6064,6066,6065],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[88],"class_list":["post-13880","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-cultural","tag-adam-wazyk","tag-historia-grupy-literackiej","tag-historia-grupy-literackiej-awangarda-krakowska","tag-historie-krakowa","tag-idea-powstania-i-poczatki-awangardy-krakowskiej","tag-jalu-kurek","tag-jan-brzekowski","tag-julian-przybos","tag-krakowscy-awangardowcy","tag-tadeusz-peiper","tag-uczestnicy-i-tworcze-podstawy-awangardy-krakowskiej","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-copywriting"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13880","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/311"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13880"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13880\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13893,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13880\/revisions\/13893"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13880"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13880"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13880"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=13880"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=13880"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/ikrakow.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=13880"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}